Uống thuốc cao huyết áp có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Bệnh cao huyết áp ngày càng trẻ hóa. Không ít người bị bệnh này ngay trong độ tuổi sinh đẻ, mang thai. Mức độ thuốc huyết áp gây hại thai lại thay đổi theo từng nhóm thuốc. Trước và trong khi mang thai cần khám huyết áp để thầy thuốc cho cách xử lý thích hợp.

Tác hại khác nhau của các nhóm thuốc cao huyết áp với thai

– Nhóm ức chế men chuyển (catopril, lisinopril, enalapril)

Nếu dùng trong 6 tháng cuối thai kỳ nhóm thuốc này sẽ gây hạ huyết áp kèm theo gây suy thận, tăng kali máu của thai dẫn đến teo chân tay, biến dạng mặt, giảm sản sự phát triển phôi và/hoặc giảm sản sọ trẻ sơ sinh. Sự giảm sản nước ối ở mẹ biểu thị gần đúng sự giảm chức năng thận của thai. Cũng có khi sự giảm nước ối không xuất hiện cho đến khi có các thương tổn thai không thể đảo ngược được. Vì thế có khuyến cáo không dùng thuốc nhóm ức chế men chuyển trong 6 tháng cuối thai kỳ. Nếu vì một lý do nào đó buộc phải dùng thì cần siêu âm định kỳ để đánh giá môi trường âm đạo; khi phát hiện có sự giảm nước ối phải dừng thuốc ngay, trừ trường hợp cấp cứu cần cứu mạng sống người mẹ.

Một nghiên cứu trên 29.507 trẻ sơ sinh ra đời từ 1995 – 2000 (công bố trên New England Journal of Medicine) cho biết bà mẹ có thai dùng nhóm thuốc này trong 3 tháng đầu thai kỳ có làm tăng nguy cơ dị dạng tim mạch hệ thần kinh trung ương của trẻ. Vì thế có khuyên cáo thêm là tránh dùng nhóm thuốc này trong 3 tháng đầu thai kỳ.

làm gì khi bà bầu bị huyết áp cao

– Nhóm đối kháng với angiotensin II (telmisartan)

Tác dụng đối với thai giống như nhóm ức chế men chuyển nhưng vì tác dụng nhanh và mạnh hơn nên tác hại với thai nhiều hơn. Vì vậy khuyến cáo không dùng nhóm thuốc này cho người có thai trong 6 tháng cuối thai kỳ, còn khi buộc phải dùng trong 3 tháng đầu thai kỳ thì phải thăm dò và hiệu chỉnh thích hợp.

– Nhóm thuốc chẹn calci (nifedipin, amlodipin)

Làm giảm huyết áp mạnh nên gây giảm tưới máu tử cung, gây thiếu oxy cho thai. Trên súc vật, do làm giảm tưới máu tử cung nên gây quái thai, cụ thể là gây bất thường đầu chi (ở chuột, thỏ), chết phôi thai (ở chuột lang, chuột nhắt, thỏ), làm kích thước rau thai nhỏ lại, nhung mao kém phát triển (ở khỉ), làm thời gian mang thai kéo dài, thú sơ sinh giảm khả năng sống sót (ở khỉ). Tuy nhiên, liều gây ra quái thai cho súc vật nếu quy ra cho người thì cao gấp nhiều lần liều thường dùng.

Trên người, chưa có nghiên cứu kiểm chứng đầy đủ. Trong vài trường hợp riêng lẻ, thụ tinh trong ống nghiệm thuốc chẹn calci có gây nên các biến đổi sinh hóa ở phần đầu tinh trùng, có thể làm suy giảm chức năng tinh trùng. Do đó có khuyến cáo không dùng thuốc chẹn calci cho người mang thai trong suốt thai kỳ, Tuy nhiên do tính chống co thắt tử cung, người ta có dùng trong trường hợp dọa sẩy thai với sự theo dõi cẩn thận.

– Nhóm chẹn beta (atenolol)

Trên súc vật, thuốc có thể gây hủy phôi thai (nhưng với liều quy ra gấp khoảng 25 lần liều tối đa dùng cho người), làm chậm nhịp tim ở thai và ở thú sơ sinh. Chưa có kiểm chứng đầy đủ trên người, chỉ mới có thông tin ảnh hưởng không có lợi của thuốc (atenolol) với thai trên một số ít người dùng trong 3 tháng đầu thai kỳ. Trên người, thuốc đi qua nhau thai, nồng độ thuốc trong máu mẹ và trong thai nhi gần xấp xỉ nhau. Vì vậy có khuyến cáo không nên dùng nhóm thuốc chẹn beta (atenolol) cho người có thai trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Làm gì khi bà bầu bị huyết áp cao?

Người còn trẻ mới chớm bị tăng huyết áp (bệnh mới phát sinh còn ở mức nhẹ). Lúc đó có nhiều cách đưa huyết áp về mức chấp nhận được như cải thiện chế độ ăn, luyện tập, tránh các căng thẳng trong gia đình, xã hội mà chưa nhất thiết phải dùng thuốc.

Người có thai mà bị tăng huyết áp ở mức phải dùng thuốc thì nhất thiết phải dùng thuốc theo chỉ định và theo dõi của thầy thuốc. Có thuốc có thể dùng được nhưng ở một giai đoạn nhất định của thai kỳ (như nói trong các phần trên). Thầy thuốc sẽ căn cứ vào thực tế người bệnh mà chọn lựa một thuốc và cho cách dùng thích hợp. Người có thai cần khám định kỳ (đặc biệt trong giai đoạn chuyển thai kỳ) để thầy thuốc có sự điều chỉnh thuốc. Trong trường hợp bất đắc dĩ phải dùng một loại thuốc chưa phù hợp lắm thì thầy thuốc sẽ cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ để chỉ định và thông báo cho người bệnh biết, hợp tác với người bệnh theo dõi cẩn thận quá trình dùng thuốc, kịp thời xử lý khi có biểu hiện các sự cố.

DS. Bùi Văn Uy

Có thể bạn quan tâm:

Menu