Hội chứng Serotonin và các thuốc điều trị

Hội chứng serotonin là một phản ứng ngộ độc thuốc có thể đe dọa đến tính mạng nếu ở mức độ nghiêm trọng. Việc sử dụng thuốc quá liều hay kết hợp cùng lúc những thuốc làm gia tăng nồng độ serotonin trong cơ thể là nguyên nhân chính gây ra hội chứng này.

Hội chứng serotonin là gì?

Hội chứng serotonin (serotonin syndrome) là một phản ứng ngộ độc thuốc do tình trạng tích tụ quá nhiều serotonin trong cơ thể. Serotonin là một chất dẫn truyền thần kinh cần thiết cho hoạt động của các tế bào thần kinh trong não. Khi nồng độ serotonin gia tăng quá nhiều sẽ gây ra hội chứng serotonin, biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau từ nhẹ (run, tiêu chảy) tới nặng (cứng cơ, sốt, co giật), trong trường hợp nghiêm trọng có thể đe dọa đến tính mạng.

Nguyên nhân

Thuốc là nguyên nhân chính gây ra hội chứng này. Một số loại thuốc khi sử dụng quá liều hay khi kết hợp cùng lúc với nhau (ví dụ như thuốc chống trầm cảm kết hợp với nhóm triptan điều trị bệnh đau nửa đầu hoặc với thuốc giảm đau nhóm opioid…) sẽ gây ra tình trạng gia tăng nồng độ serotonin trong cơ thể.

hội chứng serotonin là gì

Khi nồng độ Serotonin trong cơ thể quá cao sẽ gây ra hội chứng serotonin

Sau đây là các loại thuốc thường gây ra hội chứng serotonin:

Nhóm thuốc điều trị trầm cảm.

+Nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI): citalopram, fluoxetin, paroxetin, sertralin…
+Nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRI): Desvenlafaxin, duloxetin, venlafaxin…
+Nhóm thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA): amitriptylin, desipramin, doxepin, imipramin.
+Nhóm thuốc ức chế monoamin oxydase (MAOI): tranylcypromin, phenelzin, isocarboxazid,…

Các loại thuốc khác:

+Nhóm thuốc Triptan điều trị bệnh đau nửa đầu (almotriptan, sumatriptan, naratriptan…).
+Nhóm thuốc giảm đau opioid (hydrocodon, heroin, fentanyl, tramadol,…).
+Thuốc ho: dextromethorphan, thuốc chống nôn metoclopramid, thuốc gây ảo giác: amphetamin, cocain,…

Triệu chứng

Các triệu chứng của hội chứng serotonin thường xảy ra trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi dùng thuốc:

– Kích động hoặc bồn chồn;
– Nhịp tim nhanh và huyết áp cao;
– Mất phối hợp cơ hoặc co giật cơ;
– Tiêu chảy,…

Trong trường hợp nghiêm trọng có thể xuất hiện các triệu chứng:

– Sốt cao;
– Động kinh;
– Nhịp tim không đều;
– Hôn mê…

Các thuốc điều trị hội chứng serotonin

Khi bệnh nhân dùng các thuốc có khả năng gây ra hội chứng này mà có các triệu chứng nêu trên, người nhà cần đưa ngay vào bệnh viện.

Việc điều trị tùy thuộc vào biểu hiện của triệu chứng. Một số loại thuốc thường được sử dụng trong điều trị hội chứng serotonin:

– Nhóm thuốc an thần benzodiazepin: diazepam (Valium), lorazepam (Ativan),… giúp kiểm soát kích động, co giật và cứng cơ.

– Cyproheptadin (Periactin) là thuốc có tác dụng ngăn chặn sản xuất serotonin.

– Truyền tĩnh mạch bù nước và các chất điện giải giúp điều trị mất nước và sốt.

– Thuốc kiểm soát nhịp tim và huyết áp:

+Esmolol (Brevibloc) hoặc nitroprussid (Nitropress) được sử dụng trong trường hợp nhịp tim nhanh và huyết áp cao.
+Phenylephrin (Neo-Synephrine) hoặc epinephrin (adrenalin) được sử dụng trong trường hợp nhịp tim chậm và huyết áp quá thấp.

Việc phòng ngừa hội chứng serotonin là hết sức quan trọng. Người bệnh cần tránh tự ý sử dụng hay tăng liều lượng sử dụng đối với những thuốc ảnh hưởng đến nồng độ serotonin trong cơ thể. Khi đang dùng một loại thuốc có nguy cơ gây ra hội chứng này mà bị thêm bệnh khác, người bệnh cần trao đổi với thầy thuốc để có những chỉ định thích hợp.

Nếu xuất hiện triệu chứng ở mức độ nhẹ, cần lập tức ngưng sử dụng thuốc và sau đó đi khám bác sĩ. Trong trường hợp nặng hay nghiêm trọng, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để điều trị.

DS. Mai Xuân Dũng

Menu