Chăm sóc vết thương cho người tiểu đường

Khi bị vết thương hoặc bỏng, cơ thể bạn bắt đầu một quá trình gồm 3 giai đoạn để sửa chữa vùng da bị tổn thương:

– Một phản ứng miễn dịch làm cho vết thương bị viêm để ngăn ngừa nhiễm trùng;
– Các tế bào mới hình thành trên vết thương;
– Cuối cùng là mô sẹo được hình thành để chữa lành vết thương.

Một trong những triệu chứng để phát hiện ra bệnh tiểu đường là vết thương lâu lành. Nếu người bệnh tiểu đường bị một vết thương, có thể sẽ mất nhiều thời gian hơn để chữa lành.

Tại sao?

Bệnh đái tháo đường và chữa lành vết thương

Những vết thương nhỏ, vết cắt và vết bỏng – là một phần đáng tiếc, nhưng không thể tránh khỏi trong sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, đối với người đái tháo đường, những tổn thương này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Nhiều người đái tháo đường bị các vết thương chậm lành, khó lành hoặc không bao giờ lành.

Tại sao bệnh tiểu đường vết thương lâu lành?

Các triệu chứng thường gặp của bệnh tiểu đường

Đôi khi, nhiễm trùng có thể phát triển như lan đến mô và xương vùng lân cận vết thương hoặc các khu vực xa hơn của cơ thể. Trong một số trường hợp nếu không được chăm sóc khẩn cấp, nhiễm trùng có thể đe dọa tính mạng hoặc thậm chí có thể gây tử vong.

Ngay cả khi nhiễm trùng không phát triển trong vết thương, việc chữa lành chậm có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Vết cắt hoặc chấn thương ở bàn chân có thể làm cho việc đi lại khó khăn hoặc tập thể dục bị đau đớn.

Điều cần thiết là người bệnh tiểu đường cần phải kiểm soát lượng đường trong máu để giảm nguy cơ vết thương và biến chứng chậm lành, bao gồm loét chân.

Theo một số báo cáo, loét chân chiếm tỷ lệ khoảng 1/4 người tiểu đường. Loét chân là vết loét có thể gây ra đau đớn, và cuối cùng có thể dẫn đến cắt cụt chân. Theo American Journal of Managed Care, khoảng 230 ca cắt cụt chi mỗi ngày tại Mỹ do bệnh tiểu đường.

Tại sao bệnh tiểu đường vết thương lâu lành?

Một nghiên cứu năm 2013 cho thấy mối tương quan rõ ràng giữa đường huyết và chữa lành vết thương. Nghiên cứu cho thấy, những người trải qua phẫu thuật do vết thương đái tháo đường mãn tính có nhiều khả năng chữa lành hoàn toàn nếu họ kiểm soát tốt mức đường huyết của mình tại thời điểm phẫu thuật.

Khi đường huyết vẫn cao kéo dài, nó làm suy yếu chức năng của các tế bào bạch cầu. Khi các tế bào bạch cầu không thể hoạt động chính xác, cơ thể ít có khả năng chống lại vi khuẩn và chậm đóng kín vết thương.

Nếu tiểu đường không được kiểm soát tốt, có thể phát triển tuần hoàn máu kém. Khi tuần hoàn máu chậm lại, máu sẽ di chuyển chậm hơn, khiến cơ thể khó cung cấp chất dinh dưỡng cho vết thương hơn. Kết quả là các vết thương chậm lành hoặc có thể không lành chút nào.

Xử lý vết thương cho người tiểu đường

Nguyên nhân chậm làm lành vết thương ở người tiểu đường

Bệnh tiểu đường cũng có thể gây ra biến chứng thần kinh, ảnh hưởng đến việc chữa lành vết thương. Đường huyết không được kiểm soát có thể làm hỏng các dây thần kinh, cảm giác tê liệt trong vùng bị ảnh hưởng. Điều này có nghĩa là người bệnh tiểu đường bị chấn thương ở chân mà họ có thể không nhận thức được nó.

Nếu một người không nhận thức được thương tích, họ có thể không được điều trị, làm cho vết thương trở nên tồi tệ hơn. Một sự kết hợp của chậm chữa lành vết thương và giảm cảm giác trong khu vực làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm trùng.

Người bệnh đái tháo đường có nguy cơ bị nhiễm vi trùng trong vết thương. Các yếu tố làm tăng nguy cơ này bao gồm:

+ Giảm tiết mồ hôi
+ Da khô và nứt nẻ
+ Nhiễm trùng móng chân
+ Bất thường ở bàn chân, như bàn chân Charcot.

Những cách khác mà đái tháo đường có thể ảnh hưởng đến việc chữa lành vết thương bao gồm:

+ Giảm sản xuất hormon tăng trưởng và chữa bệnh
+ Giảm sản xuất và sửa chữa các mạch máu mới
+ Hàng rào da yếu
+ Giảm sản xuất collagen.

Biến chứng

Những người có sự chậm lành vết thương do ảnh hưởng của bệnh tiểu đường lên các dây thần kinh và mạch máu cũng có thể gặp các biến chứng khác, bao gồm bệnh tim mạch, bệnh thận, và các vấn đề về mắt.

Nếu vết thương không được điều trị và bị nhiễm trùng, nó có thể lan rộng tại chỗ đến cơ và xương, viêm tủy xương.

Chăm sóc vết thương cho người tiểu đường

Một vết loét nhỏ có thể gây ra nhiễm trùng và lan rộng

Nếu nhiễm trùng phát triển trong vết thương và không được điều trị, nó có thể tiến triển đến giai đoạn hoại thư. Hoại thư là một nguyên nhân phổ biến nhất của cắt cụt chi ở người tiểu đường.

Khi nhiễm trùng không kiểm soát được, có thể sẽ lan vào máu gây ra nhiễm trùng huyết và đe dọa tính mạng.

Phòng ngừa

Người bị bệnh đái tháo đường có thể sử dụng các chiến lược cụ thể để cải thiện thời gian cần thiết để vết thương mau lành, bao gồm: quản lý đường huyết, chăm sóc chân kỹ lưỡng và điều trị vết thương khi chúng xảy ra.

Kiểm soát dường huyết:
Nếu kiểm soát tốt lượng đường trong máu thì người bệnh ít có khả năng gặp phải những vết thương nghiêm trọng không lành. Người bệnh đái tháo đường tuýp 1 sẽ cần dùng insulin suốt đời để kiểm soát lượng đường trong máu. Người đái tháo đường tuýp 2 có nhiều lựa chọn hơn như dùng insulin và các loại thuốc khác, thực hiện một số điều chỉnh lối sống, như chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và kiểm soát cân nặng để cải thiện đáng kể lượng đường trong máu của họ.
Những thay đổi lối sống này thậm chí có thể cho phép một số bệnh nhân quản lý tốt đái tháo đường mà không cần dùng thuốc.
Dù là mắc tiểu đường type 1 hay type 2, đều có thể được hưởng lợi từ chế độ ăn kiêng kiểm soát carbohydrat. Nói chuyện với bác sĩ, là người sẽ cá nhân hóa một kế hoạch bữa ăn, bao gồm một lượng carbohydrat cụ thể mà người bệnh nên ăn mỗi ngày.

Chăm sóc bàn chân cho bệnh tiểu đường:
Chăm sóc chân phù hợp bao gồm:
+ Rửa chân hàng ngày
+ Vỗ nhẹ cho da khô trước khi thoa kem dưỡng ẩm
+ Tránh đi chân trần
+ Cẩn thận khi cắt móng chân
+ Mang giày thoải mái
+ Kiểm tra bàn chân và nhìn vào bên trong giày hàng ngày
+ Bác sĩ kiểm tra bàn chân mỗi lần khám.

Xử lý vết thương cho người tiểu đường

Điều cần thiết ở người tiểu đường là theo dõi cẩn thận vết thương của họ. Mặc dù vết thương có thể lành chậm, nhưng việc chúng vẫn mở trong vài tuần là không bình thường, lan rộng, rỉ dịch hoặc trở nên cực kỳ đau đớn.

Cho dù nhiễm trùng có thể không phát triển trong mọi vết loét hoặc vết thương, bước đầu tiên để ngăn chặn nó là làm sạch vết thương và băng lại bằng gạc sạch. Lặp lại điều này hàng ngày.

Nên mang giày và vớ khi đi bộ xung quanh, đặc biệt là nếu vết thương đã phát triển. Đi chân trần làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Người bệnh tiểu đường nên tìm cách điều trị nếu vết thương xuất hiện ở bàn chân và không lành. Có thể phải dùng kháng sinh để chống lại nhiễm trùng và cần nhập viện nếu vết thương nghiêm trọng.

Tiên lượng

Ở người mắc bệnh đái tháo đường, một vết thương không lành có thể nhanh chóng trở nên nguy hiểm đến tính mạng. Một triển vọng tích cực cho các vết thương chậm lành phụ thuộc vào điều trị kịp thời và quản lý đường huyết hiệu quả.

Người bệnh nên liên hệ ngay với bác sĩ khi thấy xuất hiện những vết thương nghiêm trọng hoặc đau đớn không lành sau vài ngày, hoặc nếu nhiễm trùng phát triển.

Một sự kết hợp của điều trị bằng kháng sinh tích cực, làm sạch vết thương, phẫu thuật loại bỏ mô chết và kiểm soát glucose máu hiệu quả hơn có thể giúp ích.

Nếu vết thương không đáp ứng với điều trị, có thể phải cắt cụt chi.

Mọi người nên thực hiện các bước phòng ngừa trước khi vết thương phát triển để giảm nguy cơ biến chứng lành vết thương.

BSCK1. Nguyễn Thanh Hải

Menu