Căng thẳng thần kinh uống thuốc gì?

Một số bạn đọc có viết thư hỏi về việc dùng thuốc gì khi bị stress, bị căng thẳng thần kinh, học bài không vào, hay quên… có người ra nhà thuốc và đề nghị nhân viên bán cho loại thuốc an thần hoặc thuốc chữa đau đầu. Nhìn chung, việc dùng thuốc khi tinh thần căng thẳng do yếu tố tâm lý hay áp lực công việc còn tùy thuộc vào từng cá thể người dùng phù hợp với loại thuốc nào và họ có thực sự bị lo âu, trầm cảm hay mắc bệnh hay quên?

Căng thẳng tinh thần là trạng thái mà nhiều người hay nói đến khi gặp áp lực trong cuộc sống. Cùng với nó là suy giảm trí nhớ, chứng hay quên, nếu trầm trọng còn dẫn đến các bệnh thần kinh trung ương như sa sút trí tuệ, đột quỵ hay tổn thương ở não, nhiễm trùng,… Một số người tìm cách giải tỏa trạng thái này bằng rượu hoặc thuốc lá và dẫn đến tình trạng nghiện ngập. Một số khác thì lạm dụng thuốc an thần, gây ngủ và bị lệ thuộc thuốc. Nên nhớ, chỉ dùng thuốc sau khi đi khám bệnh và có chỉ định từ các bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia tâm lý.

Các thuốc an thần

Nhóm thuốc an thần gây ngủ là những thuốc có tác dụng an thần giải lo (khi dùng liều thấp) và gây ngủ (dùng liều cao hơn). Nếu lạm dụng hoặc dùng không đúng sẽ gây lệ thuộc.

Điển hình là các thuốc barbiturat (amobarbital, butabarbital, immenoctal, secobarbital,…). Trước đây những thuốc này được sử dụng nhiều, hiện nay gần như không còn nữa (chỉ sử dụng phenobarbital chống co giật và thiopental gây mê). Tuy nhiên, trên thị trường đen có một số chế phẩm lưu hành và được gọi tên lóng là “xì coọc” cần phải hết sức cảnh giác vì có thể gây ngộ độc tử vong nếu quá liều.

Nhóm benzodiazepin: diazepam, flurazepam, estazolam, temazepam, triazolam, quazepam,… Hiện nay được sử dụng khá nhiều: đây là các thuốc nhóm hướng tâm thần được quản lý cấp phát trong các cơ sở y tế có giường bệnh theo quy chế riêng. Tuy nhiên thuốc có thể được bán và mua khá dễ dàng trên thị trường.

thuốc giảm căng thẳng thần kinh

Nhóm thuốc benzodiazepin có thể làm cho người dùng lệ thuộc vào thuốc

Thuốc kháng sinh histamin (loại OTC): doxylamin, promethazin, alimemazin, diphenhydramin, pyrilamin,… các thuốc này thường được dùng với mục đích khác (chẳng hạn như chống dị ứng, cảm cúm,…) nhưng có tác dụng an thần, gây ngủ.

Các thuốc khác: như cloral hydrat, meprobamat, thuốc chống trầm cảm amitriptylin, zolpidem, zopiclon, zaleplon ít dùng nhưng đôi khi vẫn có trên thị trường do các nguồn không chính thống.

Haloperidol là thuốc an thần được sử dụng rất rộng rãi để điều trị bệnh tâm thần phân liệt, hưng cảm, các rối loạn tâm thần do các nguyên nhân khác nhau.

Aminazin: là thuốc an thần điều trị rất hiệu quả cho cơn hưng cảm, tâm thần phân liệt,… Tác dụng phụ hay gặp nhất của thuốc là gây tăng men gan SGOT, SGPT. Ngoài ra, thuốc còn gây trầm cảm. Với các trường hợp bệnh nhân có triệu chứng trầm cảm kết hợp thì không được dùng aminazin.

Levomepromazin: là thuốc an thần hay được sử dụng trong lâm sàng để điều trị bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc cơn hưng cảm, cai nghiện ma túy,… Thuốc gây ngủ mạnh, giảm đau mạnh, hạ huyết áp tư thế đứng (đặc biệt là đường tiêm).

Risperidon là một thuốc an thần mới, có tác dụng rất tốt với các triệu chứng hoang tưởng, ảo giác,…

Olanzapin là thuốc để điều trị nhiều rối loạn tâm thần như tâm thần phân liệt, hưng cảm, kết hợp với thuốc chống trầm cảm để điều trị trầm cảm, cai nghiện ma túy, các rối loạn giấc ngủ, các trạng thái chán ăn tâm lý,…

Thuốc từ dược thảo: hoạt chất rotundin được chiết xuất từ cây Bình vôi (Stephania Rotunda, Menispermaceae). Đã từ lâu, rotundin được sử dụng làm thuốc an thần và giảm đau dưới dạng thuốc bột, thuốc viên, thuốc tiêm và được ghi trong dược điển một số nước. Rotundin có tác dụng an thần gây ngủ với liều thấp mà độ dung nạp thuốc lại rất cao, trong quá trình sử dụng không có trường hợp nào bị tai biến và quen thuốc. Ngoài ra còn có một số thuốc khác có thành phần từ cây Lạc tiên, Mắc cỡ, Vông nem,…

Các thuốc hay dùng khi suy giảm trí nhớ

Thuốc điều trị suy thoái thần kinh: hay dùng là tacrin, donepezil, rivastigmin, galantamin có tác dụng làm tăng nồng độ acetylcholin. Đây là các chất ức chế cholinesterase được dùng cho bệnh sa sút trí tuệ, bệnh Alzheimer vì chúng làm gia tăng dẫn truyền thần kinh. Hoạt chất memantin hay dùng cho người bị lú lẫn vừa và nặng vì có tác dụng bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương.

căng thẳng thần kinh uống thuốc gì

Đa số thuốc dùng trong các trường hợp căng thẳng thần kinh cần được bác sĩ chỉ định

Thuốc giãn mạch ngoại biên và hoạt hóa não: hay dùng là codergocrin, flunarizin, isoxsuprin, naftidrofuryl, nicergolin. Đặc biệt hoạt chất của cây Bạch quả Ginkgo biloba hay được khuyên dùng vì có nguồn gốc tự nhiên (cao khô chiết xuất từ lá cây Bạch quả) và có tính oxy hóa.

Thuốc hướng thần kinh, thuốc bổ thần kinh: hay dùng là idebenon, piracetam, pyritinol. Chúng có tác dụng bảo vệ não khỏi tình trạng giảm oxy huyết đến não và tăng cường tiêu thụ glucose tại não. Tuy nhiên cần chú ý nếu bệnh nhân có vấn đề về gan và thận thì không được sử dụng nhóm này. Một số phản ứng có hại của thuốc cũng nên được cảnh báo trước để bệnh nhân theo dõi khi dùng thuốc.

Các vitamin E, D và A: đây là các vitamin có tác dụng oxy hóa và chậm quá trình diễn tiến của bệnh hay quên liên quan đến sa sút trí tuệ.

Suy giảm trí nhớ không có thuốc điều trị đặc hiệu. Các thuốc nói trên chỉ được sử dụng khi có bác sĩ chỉ định để phù hợp với thể trạng của người bệnh. Bệnh nhân cần nghỉ ngơi, thư giãn và sinh hoạt điều độ. Tập thể dục, tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với tuổi giúp cho bớt căng thẳng và duy trì các mối quan hệ xã hội có tác dụng tốt để làm chậm quá trình suy giảm trí nhớ. Tránh lạm dụng cafein hoặc rượu. Dùng các thuốc hỗ trợ đúng cách giúp cho hoạt hóa não và tránh suy thoái thần kinh sẽ làm cho trí nhớ không bị suy giảm ngày càng tồi tệ. Đôi khi thu xếp thời gian để nghỉ ngơi và thư giãn ở một vùng biển phù hợp còn có tác dụng tốt hơn dùng thuốc rất nhiều. Chính vì vậy mà người ta hay nói đến “doctor sea” khi bạn cảm thấy thần kinh căng thẳng.

ThS. Lê Quốc Thịnh

Menu