Cách điều trị bệnh đau nửa đầu

Đau nửa đầu là bệnh gì?

Chứng đau nửa đầu (migraine) là một triệu chứng rất khó chịu, thường xuất hiện bằng những cơn đau nhói dữ dội ở một bên đầu, gần vùng trán và mắt, nhưng cũng có thể đau ở vùng cổ, gáy… Các cơn nhức đầu thường xảy ra trong thời gian 1 – 2 giờ, trường hợp nặng có thể kéo dài từ 4 – 72 giờ, đi kèm với buồn nôn hoặc ói mửa nghiêm trọng; người bệnh có thể sợ bị mờ mắt, chóng mặt, ù tai, ánh sáng hoặc âm thanh,…

Khoảng một phần ba số bệnh nhân có cảm nhận được triệu chứng báo trước cơn đau nửa đầu sắp diễn ra. Ví dụ: cảm thấy hình ảnh, mùi vị, hoặc một cảm nhận giác quan không bình thường, như có kiến bò và tê ở mặt và đầu chi, cũng như xúc giác quá nhạy cảm. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể thấy xuất hiện các tia sáng chói như hào quang (aura) trước khi cơn đau khởi phát.

Bệnh kéo dài có thể gây suy giảm nhận thức, trầm cảm, mất ngủ, mất thị lực, suy nhược, giảm chất lượng cuộc sống…

Nguyên nhân đau nửa đầu

Nguyên nhân của chứng đau nửa đầu chưa được hiểu rõ: có thể do di truyền, hoặc một số các yếu tố nội tiết, thần kinh và mạch máu phức tạp gây ra những thay đổi thứ phát trong tưới máu não, hoặc não nhạy cảm một cách bất thường với các kích thích nhất định…

cách điều trị bệnh đau nửa đầu

Việc chẩn đoán chứng đau nửa đầu chủ yếu dựa vào các triệu chứng do bệnh nhân khai báo.

Với một số người, chứng đau nửa dầu có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tác động như lo âu, phiền muộn, căng thẳng (stress), mất ngủ, thay đổi thời tiết, tiếp xúc với ánh sáng chói chang hoặc nhấp nháy của ánh đèn, ánh sáng từ màn từ hình tivi hay thiết bị kỹ thuật số,…

Một số thực phẩm như bia rượu, thuốc lá, sôcôla, các thực phẩm lên men như phô mai cũ, dưa chua, thực phẩm chế biến có nhiều chất phụ gia hóa học, bột ngọt, bột nêm, chất tạo ngọt nhân tạo,… cũng có thể làm kích hoạt cơn đau nửa đầu ở một số người nhạy cảm.

Một số dược phẩm như thuốc giãn mạch, thuốc ngừa thai cũng có thể làm xuất hiện cơn đau nửa đầu.

Trẻ em cũng có thể bị đau nửa đầu, nhưng phần lớn xảy ra ở người trưởng thành trước 40 tuổi. 75% bệnh nhân người lớn là phụ nữ.

Thống kê của Hoa Kỳ cho thấy: Hơn 38 triệu người Mỹ bị chứng đau nửa đầu, trong đó có khoảng 28 triệu phụ nữ bị ảnh hưởng. Một số phụ nữ thường bị đau nửa đầu trong thời gian có kinh nguyệt.

Đau nửa đầu có xu hướng biến mất khi đang mang thai, nhưng một số phụ nữ lại bị đau nửa đầu nhiều hơn khi mang thai.

Về điều trị đau nửa đầu

Tùy theo từng trường hợp khởi phát và độ nặng, chứng đau nửa đầu có thể được điều trị bằng các biện pháp khác nhau:

Trường hợp bệnh mới khởi phát với cường độ vừa và nhẹ, nên để bệnh nhân nằm nơi yên tĩnh, tránh tiếng ồn và ánh sáng mạnh; tắm nước ấm, hoặc chườm lạnh vùng cổ gáy để giảm luồng máu nóng lên não; tránh xa các mùi hăng nồng gây khó chịu,…

Dùng các thuốc giảm đau thông thường như paracetamol (acetaminophen), các thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như acetylsalicylic acid (aspirin), ibuprofen, diclofenac, naproxen… kèm theo thuốc chống nôn (nếu có buồn nôn).

Các chất bổ sung như Coenzyme Q10, Melatonin, Magnesium, Vitamin B2 (Riboflavin), hoặc các biện pháp không dùng thuốc như tập thể dục, thư giãn, xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu, yoga, thiền, liệu pháp nhận thức hành vi, phản hồi sinh học,… cũng có thể có hiệu quả hỗ trợ.

Tránh các tác nhân gây đau nửa đầu (ví dụ: thiếu ngủ, mệt mỏi, căng thẳng, một số loại thực phẩm có thể kích hoạt cơn đau nửa đầu,…)

Trường hợp bệnh đau nửa đầu thường xảy ra với cường độ cao, không giải quyết được bằng các biện pháp thông thường, thì cần được khám và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa.

Các thuốc thường được kê đơn cho chứng đau nửa đầu vừa và nặng như:

Ergotamin và Dihydroergotamine: là các thuốc có tác dụng co mạch, làm giảm nhanh chóng cơn đau nửa đầu do giãn mạch não. Cần thận trọng khi dùng các chế phẩm thuộc nhóm thuốc này cho những bệnh nhân có bệnh tim mạch, và cũng không nên dùng cho các bệnh nhân bị đau nửa đầu thường xuyên.

Các triptan như sumatriptan, zolmitriptan, rizatriptan, naratriptan

Đây là nhóm thuốc thường được sử dụng, có tác dụng kích hoạt chọn lọc thụ thể serotonin, giúp điều chỉnh sự mất cân bằng của chất hormon này, vốn được cho là nguyên nhân gây chứng đau nửa đầu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các triptan tỏ ra không hiệu quả.

Các thuốc giảm đau trung tâm: Trong một số trường hợp đau nửa đầu trầm trọng, không giải quyết được bằng các liệu pháp thông thường, các bác sĩ có thể cho dùng các thuốc giảm đau tác dụng vào hệ thần kinh trung ương như các opioid, cannabinoid,… Các thuốc này có nhiều tác dụng phụ, thường gây lệ thuộc thuốc, nên phải có sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Điều trị dự phòng

Ở những bệnh nhân bị cơn đau nửa đầu xảy ra thường xuyên với cường độ mạnh, các triệu chứng báo trước có thể xảy ra nhiều giờ trước khi cơn đau nửa đầu khởi phát. Việc điều trị dự phòng được thực hiện hàng ngày, ngay cả khi không có cơn đau, nhằm giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của chứng đau nửa đầu, làm cho các cơn đau cấp tính đáp ứng nhanh hơn với các liệu pháp và cũng có thể góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Theo hướng dẫn của các Hiệp hội chuyên khoa Hoa Kỳ và thế giới, một số thuốc sau đây tùy trường hợp, có thể được các bác sĩ chỉ định để phòng ngừa chứng đau nửa đầu kịch phát, như: các thuốc chống động kinh, natri valproat, natri divalproex và topiramat, cùng với các thuốc hạ huyết áp, thuốc chẹn beta như metoprolol, propranolol và timolol, thuốc chống trầm cảm, corticosteroid,…

Tuy nhiên, những thuốc này có thể gây các phản ứng phụ, nên phải hết sức thận trọng khi sử dụng. Chẳng hạn: Không được dùng các thuốc natri valproat, divalproex, topiramat cho thai phụ và cả những phụ nữ có khả năng mang thai (nếu cần phải kèm các biện pháp tránh thai).

Các loại thuốc mới phát minh gần đây là những chất ức chế thụ thể CGRP như Aimovig (erenumab), Ajovy (fremanezumab) và Emgality (galcanezumab)… được dùng để tiêm mỗi tháng hoặc ba tháng một lần, có tác dụng phòng ngừa khá hiệu quả những cơn đau nửa đầu kịch phát, với rất ít tác dụng phụ trong thời gian thử nghiệm, hầu hết liên quan đến phản ứng tại chỗ tiêm, nhưng với giá còn khá đắt.

Các thiết bị mới dùng cho chứng đau nửa đầu

Bên cạnh các loại thuốc cùng biện pháp phòng ngừa và điều trị chứng đau nửa đầu nêu trên, trong thời gian qua, nhiều nghiên cứu sử dụng các thiết bị điện, điện từ hoặc sóng âm để kích thích hoặc ức chế các chức năng khác nhau của hệ thần kinh trung ương, nhằm ngăn ngừa hoặc hạn chế các cơn đau nửa đầu kịch phát mà không cần dùng thuốc, với nhiều kết quả khả quan.

Mới đây, công ty Neurolief của Israel đã sáng chế một thiết bị để điều trị chứng đau nửa đầu, được đặt tên là Relivion.

điều trị đau nửa đầu

Thiết bị Relivion trị chứng đau nửa đầu

Relivion là một thiết bị không xâm lấn, như một kính đeo qua trán, để cung cấp các xung điện nhằm kích thích dây thần kinh chẩm và dây thần kinh sinh ba trong não của bệnh nhân, với liều lượng cũng như chủng loại có thể được điều chỉnh và kiểm soát thông qua một ứng dụng được kết nối với điện thoại thông minh.

Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, cho thấy: 76% những người tham gia đã giảm đau đầu chỉ sau một lần điều trị, trong khi không thấy tác dụng phụ nghiêm trọng nào.

Báo cáo kết quả của thử nghiệm này được trình bày chi tiết tại cuộc họp khoa học thường niên lần thứ 61 của Hiệp hội Đau đầu Hoa Kỳ hôm Thứ Bảy ngày 13 tháng 7 năm 2019 vừa qua tại Philadelphia (Hoa Kỳ).

DS. Huỳnh Văn Nhiệm

Menu