Các con đường tìm thuốc điều trị COVID-19

Từ hơn một tháng nay, bệnh dịch do chủng mới coronavirus COVID-19 bùng phát từ Vũ Hán (Trung Quốc) và đang lan rộng ra nhiều quốc gia khác một cách nguy cấp, nhưng hiện chưa có thuốc đặc trị. Vì vậy, các nhà khoa học trên thế giới đang phải chạy đua tìm mọi phương cách có thể để sớm khắc phục tình trạng này.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) thì hiện chưa có một loại thuốc nào được công nhận để điều trị hiệu quả bệnh do chủng coronavirus mới COVID-19, cho nên thường những người bị nhiễm bệnh viêm phổi Vũ Hán được chăm sóc chủ yếu để làm giảm các triệu chứng và hỗ trợ các chức năng quan trọng của các cơ quan trong cơ thể, hầu giúp bệnh nhân có thể tự vượt qua cơn bệnh.

Trên thực tế cho đến nay, hàng ngàn người có triệu chứng được xác định dương tính với virus COVID-19, tại Trung Quốc và nhiều quốc gia khác cũng đã được khỏi bệnh.

Trong khi đó, trên các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể gặp rất nhiều những thông tin về một số loại thuốc, hoặc bài thuốc, kể cả thuốc cổ truyền từ dược liệu (đặc biệt là tại Trung Quốc), đang được đem ra thử nghiệm để điều trị bệnh do chủng coronavirus mới gây ra, nhưng chỉ là những kết quả lẻ tẻ, với độ tin cậy khó xác định.

thử nghiệm thuốc trị corona
GILEAD đang tiến hành các thủ tục để remdesivir được thử nghiệm giai đoạn III tại Trung Quốc

Theo các nhà khoa học, việc điều trị virus không dễ như vi khuẩn. Đó là bởi vì virus rất đa dạng, mỗi loài có những đặc điểm riêng không thể nhắm mục tiêu với một loại thuốc phổ rộng như kháng sinh thông thường.

Ngoài ra, virus sử dụng guồng máy tế bào của con người để tạo ra các protein giúp nó nhân lên, do đó, việc nhắm mục tiêu vào virus nhưng không làm hỏng tế bào người có thể là một thách thức khó khăn.

Khi virus lây nhiễm vào cơ thể, đầu tiên nó sẽ tìm đến một tế bào và bám vào một protein thụ thể trên bề mặt tế bào để tìm đường xâm nhập vào tế bào. Sau đó, bên trong tế bào người, virus sẽ chiếm quyền điều khiển cơ chế vận hành của tế bào, bắt tế bào người tạo ra các protein mà virus cần cho sự sao chép RNA và nhân lên. Cuối cùng, các protein và RNA của virus tập hợp thành một cấu trúc của những virus mới, cho phép virus rời khỏi tế bào và tiếp tục lây nhiễm cho tế bào tiếp theo.

GS. Stephen Morse, thuộc Trường Y tế Công cộng Mailman của Đại học Columbia (Hoa Kỳ) cho biết: Cho đến gần đây, có rất ít thuốc chống siêu vi hiệu quả, đặc biệt đối với những loài virus sử dụng RNA thay vì DNA làm vật liệu di truyền của chúng, như HIV và COVID-19 hiện nay. Hơn nữa, việc nghiên cứu để tìm ra một loại thuốc hoàn toàn mới đòi hỏi một khoản đầu tư lớn cả về thời gian và nguồn lực, vì vậy, theo GS. Morse, trong khi chờ đợi loại thuốc mới, chúng ta nên tìm kiếm các loại thuốc hiện có và có thể được “tái sử dụng” để điều trị các loại virus mới. Sau đây là một số trường hợp cụ thể:

– Tại Hoa Kỳ, ngày 19.1.2020, một người đàn ông 35 tuổi ở tiểu bang Washington, là bệnh nhân đầu tiên ở Mỹ bị nhiễm coronavirus mới. Khi các triệu chứng của bệnh nhân trở nên tồi tệ hơn, người này đã được cho dùng một loại thuốc chống virus có tên remdesivir, vốn ban đầu được nghiên cứu để điều trị Ebola, nhưng không đạt hiệu quả nên chưa được FDA phê duyệt.

Trong các mô hình động vật, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng remdesivir có thể có hiệu quả đối với các chủng coronavirus gây bệnh gần đây, chẳng hạn như virus gây hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) và hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS).

Do remdesivir chưa được chứng minh là an toàn hoặc hiệu quả thực sự trên người bệnh qua các giai đoạn thử lâm sàng, nên chưa được phép sản xuất ra thành phẩm cho công chúng. Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp này, các bác sĩ điều trị đã yêu cầu FDA cho phép đặc biệt được dùng remdesivir để điều trị cho bệnh nhân “vì lý do nhân đạo”,

Được biết: bệnh nhân này đã khỏi bệnh và đã xuất viện, dường như không gặp bất kỳ tác dụng phụ nào của thuốc.

Theo đại diện của Hãng Gilead Science, nơi nghiên cứu thuốc remdesivir, hiện họ đang làm việc với các quan chức y tế ở Trung Quốc để thiết lập các thử nghiệm lâm sàng nhằm kiểm tra tác dụng của remdesivir đối với những bệnh nhân bị nhiễm coronavirus mới, có thể phải mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, mới có kết quả chính thức.

– Về chloroquin, một loại thuốc từ lâu được sử dụng hiệu quả để điều trị ký sinh trùng sốt rét, cũng đã từng được thử nghiệm để chống lại virus Ebola trong phòng thí nghiệm cũng như trên mô hình động vật và cả trên tế bào người, nay đã được một số nơi sử dụng trong trường hợp khẩn cấp để điều trị virus 2019-nCoV.

Những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy: cả hai loại thuốc remdesivir và chloroquin đều có hiệu quả ở nồng độ thấp và không thuốc nào có độc tính cao đối với tế bào người.

Theo GS. Stephen Morse: “chloroquin dường như cần một nồng độ cao hơn remdesivir, nhưng nằm trong phạm vi chấp nhận được, và nếu nó thực sự hoạt động tốt như kết quả trong phòng thí nghiệm được công bố, nó sẽ khá hứa hẹn”.

Còn GS. Fanxiu Zhu, Khoa học Sinh học tại Đại học bang Florida, cũng cho biết: Cả hai loại thuốc remdesivir và chloroquin có thể đáng để thử nghiệm trong tình huống chưa từng có của bệnh dịch COVID-19 này”.

thử nghiệm thuốc trị COVID-19
Các nhà nghiên cứu trên thế giới đang nỗ lực tìm kiếm thuốc điều trị bệnh do nhiễm nCoV

Phối hợp nhiều loại thuốc: Trong tháng qua, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã chọn thử nghiệm 30 loại thuốc theo họ là có tiềm năng chống lại chủng coronavirus Vũ Hán.

Ngoài 12 loại thuốc đã dùng để chống HIV, bao gồm saquinavir, indinavir, lopinavir, ritonavir và carfilzomib,.. các ứng cử viên khác được lựa chọn bao gồm hai loại thuốc virus hợp bào hô hấp, thuốc điều trị tâm thần phân liệt và thuốc ức chế miễn dịch, kể cả một số thuốc từ dược liệu cổ truyền (Đông y).

Mới đây, các bác sĩ ở Thái Lan đã sử dụng liều lớn thuốc trị virus gây bệnh cúm oseltamivir (Tamiflu), kết hợp với thuốc chống HIV lopinavir và ritonavir, đã cải thiện tình trạng của một số bệnh nhân tại Bệnh viện Rajavithi ở Bangkok.

Tuy nhiên, đây chỉ là những biện pháp điều trị thử nghiệm trong trường hợp khẩn cấp tại các cơ sở chuyên môn, trong khi chờ đợi một loại thuốc đặc trị virus COVID-19 có hiệu quả và an toàn được xác minh qua các thử nghiệm lâm sàng chặt chẽ, được cấp phép sử dụng chính thức trong điều trị.

Tuy vây, tại Trung Quốc, nhiều người đã lùng sục mua trên mạng thuốc trị HIV lopinavir hay ritonavir (Kaletra hoặc Aluvia) để dự phòng sử dụng cho các trường hợp nghi nhiễm virus COVID-19, khiến giá thuốc này trên thị trường chợ đen tăng vọt,

Giới chức y tế Trung Quốc cảnh báo rằng lopinavir hay ritonavir vốn là thuốc bán theo toa, tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ (như tiêu chảy, buồn nôn và tổn thương gan…).

Vì vậy, với những người có các triệu chứng giống như nhiễm COVID-19 thì không nên hoảng loạn, tự ý tìm mua các thuốc theo quảng cáo trên mạng hay theo mách bảo của người khác để tự điều trị, có thể gây tiền mất tật mang, thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng.

Tốt nhất là khi có những triệu chứng nghi ngờ thì nên đến ngay các cơ sở y tế được phân công để các bác sĩ có chuyên môn chẩn đoán xác minh và hướng dẫn điều trị theo đúng bệnh, đúng thuốc.

DS. Huỳnh Văn Nhiệm

Scroll to Top