TINH DẦU CÓ THẬT SỰ AN TOÀN?

Mùi thơm là một trong những thứ được ký ức của chúng ta lưu giữ lâu nhất. Có khi một mùi bánh nướng sẽ đưa bạn về lại ký ức tuổi thơ với những kỷ niệm cùng bà ngoại thân yêu, hay một mùi hương hoa có thể làm chúng ta nhớ về một người bạn thuở nhỏ. Những mùi hương yêu thích còn có thể giúp chúng ta thư giãn, giảm stress một cách nhanh chóng.

Mỗi loại cây, hoa có những loại tinh dầu đặc trưng. Người ta thu tinh dầu từ nguyên liệu bằng cách chưng cất, có nhiều cách sử dụng tinh dầu như hít, bôi ngoài da, massage, xông và uống. Sức mạnh của tinh dầu nằm ở chỗ nó có thể di chuyển trong cơ thể, làm sạch và chữa lành cho chúng ta ở bên trong. Khi hít vào, tinh dầu chỉ mất có 22 giây để tới não, và khi tiếp xúc với da, chỉ mất 1-2 phút để tinh dầu đi vào mạch máu.

Tùy thuộc vào loại tinh dầu mà chúng phù hợp để dùng ngoài hoặc dùng bên trong. Khi dùng trên da, tinh dầu nên được pha loãng với dầu béo (dầu dừa hoặc dầu jojoba). Một vài vùng trên da thích hợp để trị liệu với tinh dầu như cổ, bụng, ngực, thái dương, cổ tay và lòng bàn chân, không nên bôi tinh dâu lên mắt hoặc ống tai. Nếu bạn đang bị ốm, tinh dầu có thể hỗ trợ cho quá trình hồi phục, như trường hợp bạn bị nghẹt mũi do cảm hoặc dị ứng theo mùa. Tinh dầu hương thảo, bạc hà và khuynh diệp có thể giúp bạn dễ thở hơn hoặc kiểm soát tốt hơn triệu chứng đường hô hấp. Bạn có thể nhỏ vài giọt những tinh dầu nói trên vào nước sôi, đặt một chiếc khăn mặt trùm qua đâu và hít tinh dầu trong 5 phút.

tác dụng tinh dầu

Một giọt tinh dầu có thể giúp thư giãn, giảm stress

Một nghiên cứu trên 300 bệnh nhân thấy rằng những người được thở hỗn hợp gồm tinh dầu gừng, bạc hà, hạt tiêu và bạch đậu khấu buồn nôn đáng kể sau khi phẫu thuật. Một số nghiên cứu khác thì cho thấy tinh dầu hoa oải hương có thể làm giảm hormon liên quan tới stress là cortisol, hít tinh dầu sả chanh trước một sự kiện có thể gây stress giúp phòng ngừa lo lắng. Trong khi đó, tinh dầu tràm trà và oregano (kinh giới Địa Trung Hải) có tác dụng kháng khuẩn, được dùng để trị gàu và nấm móng.

Như vậy, tinh dầu không chỉ có tác dụng thư giãn, tạo cảm giác sảng khoái dễ chịu mà còn có tác dụng hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả như mong muốn tinh dầu cần được sử dụng đúng cách.

Một số tác dụng không mong muốn khi sử dụng tinh dầu

Một số tinh dầu sẽ gây kích ứng da nếu sử dụng trong thời gian dài. Những tinh dầu citrus chứa furocouramin sẽ làm tăng sự nhạy cảm ánh sáng nếu sử dụng ngay trước khi ra nắng và có thể gây bỏng. Một vài tinh dầu gây rát và bỏng khi tiếp xúc với da, như tinh dầu nhục đậu khấu. Nếu sử dụng dạng tinh dầu nguyên chất, tinh dầu quế có thể gây buồn nôn, nôn mửa, viêm da tiếp xúc, đỏ mặt, và thậm chí gây ra hiện tượng song thị. Dùng quá nhiều tinh dầu còn có thể gây dị ứng hoặc co giật.

Một số người bị nổi sẩn xung quanh miệng do tinh dầu trong nước súc miệng hoặc son môi. Tinh dầu có thể tương tác với thuốc hoặc gây ra phản ứng độc hại. Ví dụ, tinh dầu lộc đề xanh (wintergreen) có thể tương tác với warfarin do methyl salicylat trong tinh dầu ức chế kết tập tiểu cầu sẽ làm tăng tác dụng chống kết tập tiểu cầu của warfarin.

tinh dầu

Tinh dầu nguyên chất có thể gây kích ứng da

Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai là những đối tượng nhạy cảm hơn với tác dụng của tinh dầu. Theo một bài viết trên WebMD, tinh dầu dùng ngoài da có thể đi vào nhau thai và gây ảnh hưởng cho bào thai. Nuốt một vài loại tinh dầu, ví dụ tinh dầu bạc hà hăng (pennyroyal) có thể gây sảy thai.

Tinh dầu cũng có thể kích thích tử cung, tăng nguy cơ sảy thai và ảnh hưởng tới huyết áp. Do đó, phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến chuyên gia khi có ý định sử dụng tinh dầu, hoặc là bỏ qua tất cả. Nghiên cứu gần đây của Viện nghiên cứu quốc gia khoa học sức khỏe môi trường Hoa Kỳ cho thấy tinh dầu hoa oải hương và tràm trà có tính chất tương tự estrogen và ức chế testosteron, vì vậy nếu lạm dụng sẽ gây ra sự phát triển bất thường ở ngực trẻ nhỏ nam (chứng vú to). Tinh dầu khuynh diệp và tinh dầu bạc hà có thể gây kích ứng đường hô hấp ở trẻ nhỏ.

Ngoài phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, phụ nữ cho con bú và người cao tuổi cũng là những đối tượng cần cẩn thận khi sử dụng tinh dầu. Cần phải đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và tham khảo lời khuyên của chuyên gia y tế, đặc biệt trong trường hợp đang điều trị bệnh.

Các biện pháp an toàn khi sử dụng tinh dầu

– An toàn cho da:

  • Không sử dụng tinh dầu nguyên chất chưa pha loãng lên bất cứ vùng nào của cơ thể. Trước khi sử dụng trên da, tinh dầu nên được pha loãng, nồng độ pha loãng tùy theo loại tinh dầu được sử dụng.
  • Những người có tiền sử dị ứng khi tiếp xúc với tinh dầu, là đối tượng có nguy cơ cao bị phản ứng phụ trên da khi sử dụng tinh dầu, dù là tinh dầu khác với loại đã tiếp xúc trước đó, do đó cần tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế.

– An toàn cho trẻ nhỏ:

  • Không để trẻ nuốt tinh dầu, đặc biệt là những tinh dầu đậm đặc, nếu có điều kiện hãy mua lọ đựng tinh dầu có nắp chống trẻ em.
  • Không thêm tinh dầu nguyên chất vào nước tắm của trẻ.
  • Không đưa tinh dầu hoặc sản phẩm chứa tinh dầu vào mũi của trẻ nhỏ.
  • Không cho trẻ em dưới 5 tuổi tiếp xúc với những loại tinh dầu bay hơi mạnh.

– An toàn cho người lớn:

  • Đối với phụ nữ mang thai, có những loại tinh dầu nhất định cần tránh hoàn toàn.
  • Nếu không biết chắc tính dầu sắp sử dụng có gây phản ứng phụ hay không, nên dùng thử ở nồng độ 1% ở lần trị liệu đầu tiên và tăng dần ở những lần tiếp theo.
  • Phải cẩn thận khi sử dụng tinh dầu qua đường hô hấp cho những bệnh nhân bị hen hoặc đã từng bị phản ứng phụ với tinh dầu, hương liệu.

Tinh dầu hiện nay ngày càng được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực bao gồm dược phẩm và mỹ phẩm. Tuân thủ theo đúng những hướng dẫn chi tiết mà nhà sản xuất đã đưa ra, cũng như những chỉ dẫn của chuyên gia cho từng đối tượng, từng trường hợp cụ thể, thì tinh dầu có thể mang lại những hiệu quả tuyệt vời đối với sức khỏe và sắc đẹp, xứng đáng là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức

Menu