Bệnh Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Tất cả động tác được lặp đi lặp lại theo thời gian sẽ khiến cho ai cũng phải trải qua tình trạng đau cổ. Bệnh lý đĩa đệm cột sống cổ cũng đưa đến chứng đau cổ, quá trình thoái hóa có thể đưa đến đau xuyên xuống vai cùng với tê, yếu tay. Điều này khiến bệnh nhân mất khả năng vận động, ảnh hưởng đến công việc, gia đình và chất lượng cuộc sống.

Bệnh cột sống cổ là một thuật ngữ chung để chỉ những tình trạng liên quan đến việc mòn, rách của đĩa đệm cột sống cổ do lão hóa. Khi đó các đĩa đệm này bị mất nước và co lại, dấu hiệu của viêm xương khớp bao gồm nhô ra của xương (gai xương). Bệnh cột sống cổ thường gặp và xấu đi theo tuổi tác, hơn 85% người trên 60 tuổi bị bệnh lý cột sống cổ.

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm cổ

Cột sống cổ được tạo thành từ 7 đốt sống, ngăn cách với nhau bởi các đĩa đệm được phồng lên nhờ loại gel đặc biệt. Đĩa đệm có chức năng làm ổn định cổ và cho phép đầu xoay được về hai phía một cách trơn tru, nhẹ nhàng. Nếu không có đĩa đệm thì cột sống sẽ cứng. Theo thời gian, đĩa đệm bị thoái hóa và giảm chức năng. Người ta thấy rằng 60% người trên 40 tuổi có sự thoái hóa ở mức độ nào đó của đĩa đệm. Khi bệnh thoái hóa đĩa đệm tiến triển, cổ trở nên ít linh động, người bệnh cảm thấy đau và cứng cổ, đặc biệt ở thời điểm cuối ngày. Khi đĩa đệm bị vỡ, nhô ra ngoài sẽ đè ép vào tủy sống hoặc rễ dây thần kinh tủy sống, lúc này gọi là thoát vị đĩa đệm.

Bệnh lý đĩa đệm cột sống cổ thường tiến triển chậm nhưng đôi khi thoát vị đĩa đệm lại xảy ra nhanh sau chấn thương cổ. Phần lớn triệu chứng của bệnh lý thoái hóa đĩa đệm cột sống cổ là đau và cứng cổ. Khi có hiện tượng chèn ép vào dây thần kinh đi ra từ tủy sống thì gây ra đau, tê hoặc yếu cơ lan đến vai, cánh tay và bàn tay.

thoat vi dia dem cot song co

Đau vai gáy có thể là dấu hiệu của thoát vị đĩa đệm

Phần lớn người mắc chứng cột sống cổ thường không có triệu chứng, nhưng khi xuất hiện thì đó là đau và cứng cổ. Đôi khi bệnh lý cột sống cổ là kết quả của hẹp khoang ống sống khiến cho tủy sống và rễ thần kinh chui ra bị giới hạn, lúc này người bệnh có biểu hiện tê, yếu tay hoặc chân, khó khăn trong phối hợp các động tác, đi lại khó khăn, thậm chì không kiểm soát được tiêu tiểu.

Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ cũng gần giống như thoát vị đĩa đệm cột thắt lưng có 2 nhóm nguyên nhân:

– Do thoái hóa, diễn biến lần lượt qua 4 giai đoạn: mất nước, đĩa đệm thoái hóa, lồi đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm.

– Do chấn thương, thường đến đột ngột do một chấn thương có lực mạnh xoắn vặn và sai tư thế.

Khi tích tuổi thì xương và sụn ở cột sống cổ bị mòn và rách từ từ, sự biến đổi này bao gồm:

Đĩa đệm mất nước: đây là các đĩa nằm giữa các đốt xương sống, khi qua tuổi 40 các đĩa đệm này bắt đầu khô và co rút khiến cho các xương đốt sống va chạm svào nhau.

Đĩa đệm thoát vị: tuổi cũng ảnh hưởng đến mặt ngoài của đĩa đệm cột sống, nó có thể bị nứt đưa đến nhô ra khỏi vị trí bình thường, đôi khi nó có thể đè vào tủy sống

và rễ dây thần kinh.

Gai xương: sự thoái hóa của các đĩa đệm có thể bắt nguồn từ việc tạo xương, tạo ra các gai xương, có thể đâm vào tủy sống và rễ dây thần kinh.

Dây chằng bị cứng: các dây chằng gắn kết các xương đốt sống với nhau bị cứng theo thời gian khiến việc xoay của cổ không còn linh động nữa.

Đối với bệnh thoái hóa đĩa đệm cột sống cổ, người ta ghi nhận một số yếu tố nguy cơ sau:

Tuổi: bệnh cột sống cổ như đã nêu sẽ tiến triển theo tuổi tác.

Nghề nghiệp: những công việc liên quan đến vận động của cổ sẽ đưa đến áp lực lên vùng cổ gây ra các bệnh lý cột sống cổ. Vậy nên có những nghề nghiệp gây bệnh cột sống cổ nhiều hơn.

Chấn thương: các chấn thương cổ trước đó làm tăng nguy cơ bệnh lý cột sống cổ.

Yếu tố di truyền: người ta ghi nhận một số người trong cùng gia đình bị bệnh cột sống cổ nhiều hơn nếu có người từng bị bệnh này.

Hút thuốc lá: ghi nhận việc tăng tần suất bệnh đau cột sống cổ ở người hút thuốc lá.

Bệnh thoái hóa đĩa đệm cột sống cổ dễ chẩn đoán nhầm

Bác sĩ sẽ chẩn đoán bệnh dựa vào mức độ giới hạn vận động của cổ, xem các phản xạ cơ cũng như sự giãn cơ khi có sự chèn ép vào thần kinh tủy sống hoặc tủy sống, đánh giá khả năng đi lại của người bệnh trong trường hợp có chèn ép tủy.

Bên cạnh đó là các xét nghiệm hình ảnh học: chụp X quang cột sống cổ để xem tình trạng xương đốt sống, các gai xương… chụp cắt lớp (CT Scan) và cộng hưởng từ (MRI) giúp đánh giá tình trạng tổn thương các câu trúc giải phẫu của cột sống cổ.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể được thực hiện các xét nghiệm đo thần kinh, cơ để xác định mức độ tổn thương thần kinh cột sống chi phối các vùng liên quan.

Như vậy, nếu chỉ đau vai gáy mà chẩn đoán là thoát vị đĩa đệm theo một số người hay nghĩ thì chưa đủ vì hội chứng vai gáy chỉ là một trong những dấu hiệu ban đầu của thoát vị đĩa đệm.

Khi một bệnh nhân bị hội chứng đau vai gáy do tổn thương thần kinh ngoại biên cũng có thể xuất hiện triệu chứng đau ở vùng gáy và vai gần giống như chèn ép rễ thần kinh cột sống cổ.

Tuy nhiên để chẩn đoán xác định thì bệnh nhân phải được khám để xem có đúng là tổn thương của chèn ép thần kinh hay là tổn thương do mỏi cơ, cứng cổ liên quan đến ngồi sai tư thế.

Thực tế có những tình trạng gọi là tổn thương tích cơ, chẳng hạn như động tác phải gồng cứng quá lâu thì nhóm cơ liên quan bị đau và mỏi. Đây là hiện tượng co cứng cơ kéo dài và gây ra mỏi cơ.

Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Việc điều trị bệnh cột sống cổ tùy thuộc vào độ nặng của triệu chứng và mức độ tổn thương. Mục tiêu của điều trị là nhằm làm giảm đau, giúp bệnh nhân duy trì hoạt động thông thường ở mức chấp nhận được, ngăn ngừa tổn thương không hồi phục của tủy sống và rễ dây thần kinh.

Thuốc điều trị gồm thuốc kháng viêm nonsteroid và khi cần thiết có thể dùng cả corticoid, bên cạnh đó là các thuốc giãn cơ, thuốc chống động kinh, thuốc chống trầm cảm.

Vật lý trị liệu: bệnh nhân sẽ được hướng dẫn các bài tập giúp giãn cơ và tăng cường sức cơ vùng cổ và vai. Đôi khi bệnh nhân được kéo cột sống để làm rộng các khe giữa các đốt xương sống.

Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống cổ

Vật lý trị liệu giúp giảm đau và cứng cơ trong thoát vị đĩa đệm

Phẫu thuật: nếu việc điều trị bằng thuốc không hiệu quả hoặc các triệu chứng tổn thương dây thần kinh như yếu tay, chân càng lúc càng nhiều thì có thể phải phẫu thuật để giải quyết các tổn thương như: lấy đi các đĩa đệm bị thoát vị hoặc các gai xương, cắt bỏ một phần đốt sống hoặc thay đốt sống nhân tạo. Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật khi điều trị nội khoa trong khoảng thời gian từ 2 tuần đến 2 tháng nhưng thất bại. Trong những tình huống sau đây thì bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm phải phẫu thuật cấp cứu:

+ Bị yếu cơ đột ngột dù đang được điều trị tích cực bằng thuốc.
+ Xuất hiện cơn đau dữ dội trong quá trình điều trị bằng thuốc, không thể chịu đựng được ở bất kỳ tư thế nào, kể cả dùng thuốc giảm đau mạnh là morphin.

TS.BS. Bùi Minh Trạng

Menu