Chế độ ăn giúp phục hồi sau đột quỵ não

Tai biến mạch máu não là một bệnh lý rất thường gặp và là một trong những nguyên nhân gây tử vong. Bệnh tai biến mạch máu não có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào nhưng chiếm tỉ lệ cao ở người lớn tuổi, 75% các trường hợp tai biến xảy ra ở tuổi trên 65. Sau 50 tuổi, cứ mỗi 10 năm thì nguy cơ tai biến mạch máu não tăng gấp đôi. Đây có thể xem là một bệnh do tích tụ của tuổi già, tuổi càng cao thì khả năng bị tai biến càng nhiều.

Nhiều tiến bộ trong điều trị của y học hiện nay đã làm giảm đáng kể tỉ lệ tử vong nhưng di chứng để lại còn rất nặng nề. Qua giai đoạn nguy hiểm tính mạng thì việc chăm sóc luyện tập để phục hồi là vô cùng quan trọng. Bên cạnh đó là chế độ dinh dưỡng đúng cách giúp cho việc phục hồi nhanh. Người thân của bệnh nhân cần biết chế độ dinh dưỡng tốt để có thể giúp bệnh nhân mau phục hồi.

Dinh dưỡng giúp phục hồi sau đột quỵ não

Bệnh nhân và người chăm sóc cần hiểu biết về dinh dưỡng để cung cấp đủ năng lượng cần thiết và các chất thiết yếu. Đối với người bệnh nằm tại giường, không đi lại được thì chỉ cần cung cấp khoảng 25 Kcal/kg cân nặng cơ thể mỗi ngày.

đột quỵ não

Chất tinh bột và chất béo là hai loại cung cấp năng lượng chính cho cơ thể lúc bình thường, tuy nhiên phải giảm năng lượng từ nguồn này so với lúc khỏe mạnh, cần tăng cường chất đạm. Chất đạm là chất quan trọng nhất cho sự phục hồi và cải thiện sức khỏe, cung cấp đủ chất lượng và số lượng giúp giảm tình trạng viêm nhiễm, teo cơ, suy giảm miễn dịch…

Phải đảm bảo cung cấp chất đạm khoảng 1 g/kg cân nặng cơ thể mỗi ngày. Trung bình mỗi ngày cần cung cấp khoảng 1.200 – 1.500 Kcal cho người có cân nặng trung bình (khoảng 50 – 60kg).

Bên cạnh vấn đề cung cấp đủ năng lượng, người bệnh cần phải biết được các thực phẩm tốt cho hồi phục sau đột quỵ. Các loại thực phẩm giúp cho hồi phục đột quỵ não theo cơ chế kích thích một protein được gọi là yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc não bộ (Brain-derived neurotrophic factor – BDNF).

BDNF là nguồn năng lượng lớn cho việc hồi phục sau đột quỵ vì nó tăng cường sinh tế bào thần kinh, tức tạo ra những tế bào thần kinh mới trong não. Điều này khác với sự sửa chữa và phục hồi lại tế bào hư hại. Các chuyên gia dinh dưỡng đã khám phá ra một số thực phẩm có thể có lợi hoặc có hại cho quá trình hồi phục sau đột quỵ.

Không dùng chất béo bão hòa và đường tinh chế

Vâng, đây là những thực phẩm đầu tiên mà người bệnh đột quỵ não phải tránh. Nghiên cứu cho thấy chất béo bão hòa và đường tinh chế làm giảm BDNF, giảm sự mềm dẻo của tế bào thần kinh. Điều này sẽ làm ngăn chặn việc tạo ra các tế bào thần kinh mới, đồng thời chất béo bão hòa sẽ làm người bệnh tăng cân và việc tăng cân lại là một yếu tố nguy cơ.

chăm sóc bệnh nhân tai biến mạch máu não

Chất béo bão hòa có trong các thực phẩm sau: bơ sữa (bơ, kem, sữa, phô mát); các loại thịt bò, heo, cừu; thịt chế biến như xúc xích, lạp xưởng, da bao; dầu cọ, dầu dừa.

Đường tinh chế thì có trong thành phần các thực phẩm đóng  gói, trong nhãn sản phẩm, nó thể hiện dưới các tên tiếng Anh: invert sugar, cane sugar, evaporated cane juice, corn syrup, brown rice syrup.

Omega-3

Acid béo omega-3 giúp cho việc bình thường hóa mức BDNF và bảo vệ chống lại đơ cứng tế bào  thần kinh sau khi tổn thương não. Ngược lại với chất béo bão hòa, người bệnh đột quỵ não cần dùng cá để cung cấp nguyên liệu nhằm tái tạo tế bào. Theo các chuyên gia, acid béo omega-3 là 1 trong 7 “vitamin” hàng đầu giúp cho hồi phục sau đột quỵ.

bệnh tai biến mạch máu não kiêng ăn gì

Các loại thực phẩm giàu acid béo omega-3: hạt Chia, cá hồi, hạt lanh, hạt gai dầu, lòng đỏ trứng. Cho nên các chuyên gia khuyến cáo người bệnh đột quỵ ăn nhiều cá hồi.

Quả việt quất (Blueberries)

benh tai bien mach mau nao nen an gi

Quả việt quất được biết là giúp tăng cường trí nhớ và cũng được biết là nó tăng cường sản sinh tế bào thần kinh và giúp chức năng nhận thức. Các nghiên cứu cho thấy dùng quả việt quất đưa đến cải thiện khả năng nhận thức, có thể do tác động chống oxy hóa của một số flavonoid trên đường dẫn truyền tín hiệu giữa các tế bào. Nói cách khác, các flavonoid trong quả việt quất giúp tăng cường chức năng não và tăng sinh tế bào.

Quả lựu và quả bơ

Khi dùng hạt lựu hoặc nước lựu, người bệnh sẽ được cung cấp hàm lượng lớn chất chống oxy hóa, điều này giúp bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương do gốc tự do. Bởi vì não bộ là cơ quan nhạy cảm nhất với tổn thương gốc tự do nên quả lựu trở thành thực phẩm tốt cho hồi phục đột quỵ.

chế độ ăn cho người tai biến mạch máu não

Quả bơ là trái cây béo có thể giúp con người suy nghĩ nhanh hơn. Chất xám ở não xử lý thông tin dựa trên acid oleic nhằm thực hiện tốc độ tối ưu trong suy nghĩ và quả bơ chứa nhiều acid oleic. Sẽ tốt cho người đột quỵ nếu dùng một phần tư quả bơ.

Cà chua

Khi mọi người nghe đến cà chua đều nghĩ đến lycopen và đúng như vậy. Cà chua gây sự chú ý lớn khi người ta khám phá ra nó chứa nguồn dồi dào chất chống oxy hóa là lycopen. Lycopen được cho rằng có tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh, giảm tác động của tình trạng tổn thương não do thiếu máu. Sốt cà chua (không thêm đường) là một loại thực phẩm tuyệt vời đối với người bệnh đột quỵ.

sau tai biến mạch máu não

Các loại hạt

Các loại hạt là nguồn cung cấp vitamin E, đây là một chất chống oxy hóa giúp hạn chế tình trạng giảm nhận thức sau khi bị đột quỵ. Cần thiết phải bổ sung thêm các loại hạt trong chế độ ăn cho bệnh nhân sau đột quỵ.

Hạt đậu giúp vận chuyển glucose tới não, đây là nguồn cung cấp năng lượng cho hoạt động của não. Nó cũng giúp ổn định mức đường huyết.

người bị tai biến mạch máu não nên ăn gì

Chế độ ăn MIND

Theo các chuyên gia thì bệnh nhân đột quỵ não cần có chế độ ăn đặc biệt nhằm cải thiện về lâm sàng: chế độ MIND (tinh thần). Chế độ ăn này ghép từ chế độ ăn DASH và chế độ ăn Địa Trung Hải, hai chế độ ăn này cho thấy khả năng bảo vệ đối với các bệnh lý thoái hóa thần kinh. Chế độ MIND rất đơn giản, nó khuyến khích tiêu thụ 10 loại thực phẩm và không dùng 5 loại.

Các loại thực phẩm tốt cho não bộ: (1) rau lá xanh, (2) các loại rau khác, (3) quả việt quất, (4) quả hạch, (5) dầu oliu, (6) các loại hạt, (7) cá, (8) đậu, (9) thịt gia cầm, (10) rượu vang.

Các loại thực phẩm không dùng: (1) bơ, (2) phô mát, (3) thịt đỏ, (4) thức ăn chiên rán, (5) bánh ngọt.

TS.BS. Bùi Minh Trạng

Menu