Bệnh sốt xuất huyết – Triệu trứng, cách điều trị và phòng chống

Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm do virus Dengue, gồm bốn tuýp D1, D2, D3, D4 khác nhau gây ra. Bệnh không lây truyền trực tiếp từ người qua người mà phải qua trung gian 2 loài muỗi sống trong nhà là Aedes aegypti và Aedes albopictus. Bệnh lưu hành ở các quốc gia vùng nhiệt đới.

Bệnh sốt xuất huyết bắt đầu từ 4 – 7 ngày sau khi bị muỗi đốt và thường kéo dài 3 10 ngày. Bệnh trở nặng khi người bệnh bị sốc sốt xuất huyết. Hiện tại chưa có vắc xin ngừa bệnh, biện pháp phòng ngừa tốt nhất là tránh muỗi đốt.

Triệu chứng sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết nhẹ

Các triệu chứng bao gồm: Sốt cao kèm theo đau mỏi các cơ và khớp, da niêm sung huyết, nhức đầu dữ dội, đau sau mắt, nôn và cảm thấy buồn nôn, có khi tiêu chảy.

Đôi khi có: chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi, xuất huyết tiêu hóa làm đi cầu phân đen, xét nghiệm thấy số lượng tiểu cầu trong máu giảm, chấm xuất huyết dưới da (tử ban sốt xuất huyết).

Các triệu chứng thường lui dần sau một tuần và bệnh hồi phục.

Không phải tất cả các trường hợp sốt xuất huyết đều phải nhập viện. Trong 3 ngày đầu của bệnh, có thể đưa người bệnh đi khám và làm xét nghiệm máu để chẩn đoán. Nên xét nghiệm máu theo dõi số lượng tiểu cầu khi bị sốt. Nếu nghi ngờ bị sốt xuất huyết thì mỗi ngày cần xét nghiêm một lần cho đến ngày thứ 7 của bệnh hoặc khi thấy số lượng tiểu cầu tăng lên.

Nếu số lượng tiểu cầu xuống dưới 50.000/mm3 là có dấu hiệu cảnh báo thì cần nhập viện vì bệnh có thể diễn tiến nặng hơn.

Sốt xuất huyết nặng

Sốt xuất huyết nặng có thể gây tử vong.

Ngoài các triệu chứng của sốt xuất huyết nhẹ, người bệnh có thể gặp: đau vùng thượng vị dữ dội, chảy máu nặng, nôn ói nhiều, có dịch tự do ở màng phổi, màng bụng. Hạ huyết áp đột ngột, hoặc giảm huyết áp nhanh.

Giai đoạn này thường bắt đầu từ ngày thứ 3 cho đến ngày thứ 7 kể từ khi bị sốt.

Thoát huyết tương do tăng tính thấm thành mạch (thường kéo dài 24 – 48 giờ): siêu âm sẽ thấy tràn dịch màng phổi, màng bụng, gan to. Nếu thoát huyết tương nhiều sẽ dẫn đến sốc với các biểu hiện vật vã, bứt rứt hoặc li bì, sờ thấy chi mát, mạch nhẹ, huyết áp kẹp (hiệu số huyết áp tối đa và tối thiểu # 25mmHg), hoặc không đo được huyết áp, tiểu ít.

Một số trường hợp sốt xuất huyết dấu hiệu nặng có thể có biểu hiện suy tạng như: viêm gan nặng, viêm não, viêm cơ tim. Những biểu hiện nặng này có thể xảy ra ở người bệnh không có dấu hiệu thoát huyết tương rõ hoặc không sốc.

Cách điều trị sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là bệnh do nhiễm siêu vi, vì vậy không có cách điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, các cách điều trị có thể giúp đỡ, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Đối với sốt xuất huyết nhẹ điều trị bao gồm bù nước và hạ sốt.

Sốt cao và nôn có thể làm cơ thể mất nước. Người bệnh nên uống các loại nước không có màu nâu đen hay đỏ có thể làm nhầm lẫn với máu khi nôn. Nước pha Oresol đúng cách rất hiệu quả trong việc bồi hoàn nước và điện giải cho người bệnh.

Hạ sốt và giảm đau bằng thuốc nhóm paracetamol.

Các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin hoặc ibuprofen, không được khuyến cáo, vì chúng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu trong.

Các dạng sốt xuất huyết nặng hơn có thể cần nhập viện để được theo dõi đúng cách và điều trị kịp thời khi bệnh trở nặng.

Những thông tin được cung cấp không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên viên y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ. Để phòng nguy cơ tử vong khi mắc sốt xuất, khi có dấu hiệu của bệnh phải đến ngay các cơ cở khám, chữa bệnh để được khám, chẩn đoán và theo dõi chính xác. Không nên tự ý mua thuốc điều trị tại nhà, đặc biệt đối với người có bệnh lý mạn tính, người có thể trạng béo phì.

phòng chống sốt xuất huyết

Phòng chống sốt xuất huyết

Chưa có vắc xin có thể bảo vệ chống lại sốt xuất huyết. Phòng bệnh hiệu quả bằng cách tránh muỗi đốt.

Ngủ mùng: Phải ngủ mùng buổi trưa và buổi tối, ngày nay quá nhiều gia đình đã bỏ thói quen ngủ mùng vì nằm phòng máy lạnh hoặc mở quạt lúc ngủ nhưng muỗi không sợ máy lạnh và quạt. Ngủ mùng không chống chỉ định và không có tác dụng phụ. Ngủ mùng là biện pháp phòng ngừa muỗi an toàn cho tất cả mọi người.

Nhiều nơi trên thị trường TP.HCM có bán mùng chống muỗi, và quảng cáo: “Mùng này hay lắm, được tẩm thuốc có mùi làm muỗi không dám đến gần. Thậm chí con muỗi bay gần mùng còn chết!”. Đó chỉ là một túi ni lông đựng một cái mùng màu vàng, không thấy ghi nhãn hiệu, nơi sản xuất, hạn sử dụng, mùng có mùi thơm, nhưng dễ làm chóng mặt, nhức đầu. Trên thực tế, Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM chỉ cung cấp hóa chất theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế ở những vùng ngoại có nguy cơ phát bệnh sốt rét để người dân mang mùng ra tẩm, hiệu quả sử dụng trong 2 – 3 tháng, chứ không có bán mùng chống muỗi ra thị trường. Do vậy, nếu mua mùng chống muỗi có tẩm hóa chất người tiêu dùng cần chọn lựa loại có nhãn mác ghi rõ nơi sản xuất và nơi cấp phép sản xuất.

phòng bệnh sốt xuất huyết

Các cháu ở nhà trẻ được ngủ mùng để chống muỗi đốt

Chống muỗi đốt lúc làm việc bằng cách mặc quần dài, áo sơ mi dài tay và đi vớ, nhét ông quần vào giày hoặc vớ.

Thuốc chống muỗi: Sử dụng thuốc chống muỗi có nồng độ diethyltoluamid (DEET) 10 – 15%. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng đã lên tiếng lo ngại về độc tính của DEET và ảnh hưởng tiềm tàng của nó đối với da, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Các sản phẩm có nồng độ DEET khoảng 15% không nên dùng cho trẻ dưới 2 tuổi mà chỉ có thể dùng cho trẻ từ 3 – 12 tuổi trên vùng da bị giới hạn. Đối với người trưởng thành 30% là nồng độ tối đa.

Bẫy muỗi và cửa lưới: Các loại bẫy đèn có thể thu hút và diệt muỗi cùng các côn trùng nhỏ khác. Cửa lưới nếu đóng kín thường xuyên có thể ngăn muỗi vào phòng.

Tránh mùi hương: Xà phòng có mùi thơm nặng và nước hoa có thể thu hút muỗi. Dọn dẹp và không treo các quần áo, khăn, vớ,… đã mặc rồi trong phòng ngủ, mùi mồ hôi và mùi cơ thể là mục tiêu hấp dẫn muỗi, nếu không dẹp được thì chú ý diệt muỗi thường xuyên ở các nơi này.

Nước tù đọng: Muỗi Aedes sinh sản ở nơi nước sạch, tù đọng. Biện pháp triệt nơi muỗi sinh sản có thể làm giảm đáng kể lượng muỗi. Dọn bỏ, khai thông tất cả những nơi chứa nước dù là nhỏ nhất: thay nước trong bình hoa mỗi tuần và rửa sạch bình, không hứng nước thoát từ máy lạnh, dọn sạch lon, hủ, vỏ xe quanh nhà… Cuối cùng, làm sao không có muỗi để không có sốt xuất huyết.

BS. Đỗ Minh Phước

Menu