Bệnh rối loạn tiền đình là gì? Nguyên nhân – Triệu chứng – Điều trị

Bệnh rối loạn tiền đình là gì?

Bệnh rối loạn tiền đình gặp chủ yếu ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao niên. Rối loạn tiền đình là bệnh xảy ra ở cơ quan ốc tai tiền đình, có thể thoáng qua nhưng đôi khi lặp đi, lặp lại nhiều lần làm cho người bệnh lo lắng, buồn chán. Vì vậy, bệnh rối loạn tiền đình gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của người bệnh.

Nguyên nhân rối loạn tiền đình

Tiền đình thuộc hệ thần kinh nằm ở phía sau hai bên của ốc tai. Vai trò quan trọng của ốc tai tiền đình là duy trì tư thế, dáng bộ, phối hợp cử động mắt, đầu và thân mình. Ở đây, các tín hiệu âm thanh được chuyển từ dạng cơ học sang dạng xung thần kinh để dẫn truyền theo dây thần kinh thính giác (dây số 8) truyền về não.

Do đó, tiền đình có nhiệm vụ chính là giữ thăng bằng cho cơ thể, vì vậy khi di chuyển, cúi, xoay… hệ thống tiền đình cũng sẽ nghiêng lắc theo các động tác này của cơ thể nhằm giúp cơ thể có tư thế thăng bằng.

Tiền đình được điều khiển bởi các nhóm thần kinh cao cấp nằm trong não bộ. Vì vậy, những rối loạn có liên quan đến thăng bằng là xuất phát từ hệ thần kinh nằm sau ốc tai.

rối loạn tiền đình

Người bị rối loạn tiền đình thường xuyên bị chóng mặt, quay cuồng

Nguyên nhân thường gặp dẫn đến rối loạn tiền đình là do virus gây viêm thần kinh sọ não (dây số 8) hoặc thoái hóa một trong các cơ quan của hệ tiền đình hoặc do viêm tai giữa hoặc do chấn thương mê lộ hoặc do nghẽn tắc động mạch tiền đình, co thắt động mạch cột sống hoặc do thoái hóa cột sống cổ ảnh hưởng đến động mạch thân nền.

Rối loạn tiền đình thường gây rối loạn tuần hoàn não bởi bệnh huyết áp (tăng hoặc huyết áp thấp). Nhiều người cứ tưởng rối loạn tuần hoàn não chủ yếu là do tăng huyết áp, nhưng huyết áp thấp vẫn có khả năng gây rối loạn tuần hoàn não.

Bên cạnh đó các loại rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch, nhất là động mạch thân nền, động mạch não làm cho lượng máu đi lên não thiếu gây nên rối loạn tuần hoàn não. Ngoài ra, có một số yếu tố nguy cơ như thường xuyên sống trong môi trường quá nhiều tiếng ồn, thời tiết chuyển mùa đột ngột, nhiễm độc thức ăn (ngộ độc hóa chất, độc tố của vi sinh vật).

Một số người do nghề nghiệp phải ngồi một chỗ nhiều giờ trong một ngày và kéo dài nhiều tháng, nhiều năm hoặc do người ít hoặc lười vận động, người nghiện rượu bia, căng thẳng thần kinh… rất dễ mắc hội chứng rối loạn tiền đình.

Triệu chứng rối loạn tiền đình

Người bị rối loạn tiền đình thường xuyên bị chóng mặt, quay cuồng, hoa mắt, ù tai, buồn nôn, loạng choạng đi lại. Bệnh thường xảy ra lúc nửa đêm, gần sáng hoặc lạnh nóng đột ngột (đang ở trong phòng máy lạnh đi ra ngoài gặp khí nóng).

Thường có hai thể bệnh rối loạn tiền đình:

Rối loạn tiền đình ngoại biên: với biểu hiện chóng mặt khi thay đổi tư thế, đây là dạng bệnh lành tính, chỉ làm cho người bệnh khó chịu trong sinh hoạt. Trường hợp bệnh nặng, người bệnh không thể đi, đứng được vì loạng choạng, cơn chóng mặt thường kèm theo nôn ói rất nhiều và nôn kéo dài, ù tai, giảm thính lực, nặng đầu, khó tập trung.

Rối loạn tiền đình trung ương: với những biểu hiện của tình trạng thiểu năng tuần hoàn não, người bệnh đi đứng khó khăn, khi thay đổi tư thế bị choáng váng, chóng mặt, thỉnh thoảng kèm theo nôn ói. Rối loạn tiền đình trung ương là do có sự tổn thương nhân tiền đình, tổn thương đường liên hệ của các nhân dây tiền đình ở thân não, tiểu não mà nguyên nhân có thể là do xơ mỡ động mạch làm hạn chế máu đến nuôi não bộ.
Bệnh thường xảy ra lúc nửa đêm gần sáng, khi tỉnh dậy không ngồi lên được bởi hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn và có thể nôn. Người bệnh lảo đảo, choáng váng, mất thăng bằng nhất là khi thay đổi tư thế (từ nằm ngửa chuyển sang nằm nghiêng hoặc ngược lại), nếu cố dậy để đi có thể bị ngã hoặc dúi xuống đất gây chấn thương.
Nếu nhẹ chỉ thoáng qua nhưng nếu nặng sẽ không thể thay đổi tư thế được và nôn. Vì vậy, khi lên cơn rối loạn tiền đình, người bệnh nên chọn tư thế nằm thích hợp (nghiêng trái hay nghiêng bên phải hoặc nằm ngửa), tránh thay đổi tư thế và nên tránh ánh sáng chói chang (ánh sáng mặt trời, ánh sáng đèn) hoặc tiếng động, ồn ào… Bởi vì tất cả các tác động đó đều làm cho người bệnh rất khó chịu.

nguyên nhân rối loạn tiền đình

Khi bị rối loạn tiền đình, người bệnh nên chọn tư thế nằm thoải mái nhất

Để xác định chính xác là bị rối loạn tiền đình, người bệnh cần đi khám bệnh, tốt nhất là chuyên khoa tai, mũi, họng và thần kinh. Tại đây sẽ được đo điện não đồ, lưu huyết não hoặc được đo điện não đồ hoặc chụp X quang, chụp CT, tốt hơn nữa là được chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não. Song song sẽ được xét nghiệm mỡ máu để tìm nguyên nhân gây bệnh.

Nguyên tắc điều trị rối loạn tiền đình

Khi nghi ngờ bị bệnh rối loạn tiền đình, nên đi khám ở cơ sở y tế có đầy đủ tiện nghi tốt nhất để biết được nguyên nhân gây rối loạn tiền đình. Trên cơ sở đó có hướng điều trị thích hợp (điều trị nguyên nhân và điều trị triệu chứng).

Những người đã từng bị rối loạn tiền đình có sẵn các loại thuốc điều trị mà khám bệnh lần trước vẫn còn cần được sử dụng ngay khi cơn rối loạn tiền đình xuất hiện.

Ngoài việc điều trị các triệu chứng rối loạn tiền đình mà bác sĩ khám bệnh chỉ định dùng thuốc, người bệnh cần tích cực điều trị nguyên nhân gây nên rối loạn tiền đình (thoái hóa đốt sống cổ, viêm tai giữa, viêm xoang, tăng huyết áp hoặc huyết áp thấp…) khi bác sĩ khám bệnh đã chỉ định cho dùng thuốc điều trị cùng với thuốc điều trị bệnh rối loạn tiền đình.

Nguyên tắc phòng bệnh

Ngoài việc dùng thuốc điều trị triệu chứng và nguyên nhân rối loạn tiền đình, người bệnh cần tập luyện thường xuyên, nhẹ nhàng đối với đốt sống cổ nhằm làm cho khí huyết lưu thông, không thiếu máu đi lên não, nhưng phải đúng động tác. Tốt nhất là đi bộ mỗi ngày khoảng 60 phút chia làm 2-3 lần.

Tuy vậy, không nên đi bộ vào lúc tiết trời trở lạnh hoặc nắng nóng. Với người bị tăng huyết áp cần tập thể dục nhẹ nhàng, không làm các động tác nặng như chạy, nhảy, chơi các môn thể thao phải gắng sức nhiều như bóng rổ, bóng đá, bóng chuyền… Tránh ngồi quá lâu một vị trí (trước máy tính, TV, đọc sách, báo,…).

Nên có chế độ dinh dưỡng hợp lý (ăn đủ chất, nhiều rau, chất xơ, không nên ăn mỡ động vật,…). Việc ăn uống cần đúng mức, không kiêng thái quá gây suy dinh dưỡng. Người bệnh không nên lạm dụng rượu, bia và cần uống đủ lượng nước hàng ngày (khoảng 1,5 – 2 lít/ngày).

Trong trường hợp người bệnh, nhất là người lớn tuổi khi xuất hiện chóng mặt kèm theo nhức đầu đột ngột, sốt cao, mờ mắt, không nhìn rõ sự vật hoặc nhìn đôi (thấy 1 thành 2), mất thị lực, giảm thính giác, nên đi bệnh viện khám ngay đề phòng các bệnh nguy hiểm khác (đột quỵ…).

PGS.TS.BS. Bùi Khắc Hậu

Menu