Nhược thị do tật khúc xạ ở trẻ em

Tật khúc xạ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực và có thể gây ra nhược thị. Tật khúc xạ độ cao xuất hiện càng sớm, nguy cơ nhược thị của trẻ càng cao. Bên cạnh đó, phát hiện và điều trị can thiệp càng sớm, khả năng phục hồi của trẻ càng lớn. Vì vậy cần đưa trẻ đi khám ngay khi phát hiện các biểu hiện bất thường như: trẻ thường xuyên dụi mắt, nheo mắt, nghiêng đầu khi nhìn, cầm sách và điện thoại quá gần hoặc trẻ than phiền không nhìn thấy bảng khi đi học. Nên kiểm tra thị lực kèm theo kiểm tra sức khỏe mắt tổng quát cho trẻ càng sớm càng tốt trước tuổi đi học hoặc ngay khi nhận thấy bất thường.

nhược thị ở trẻ nhỏ

Phụ huynh cần chú ý khi thấy trẻ liên tục dụi mắt, than phiều về thị lực

Có 2 loại nhược thị do tật khúc xạ chính là: nhược thị hai mắt xảy ra khi cả hai mắt đều có tật khúc xạ độ cao và gần giống nhau. Nhược thị một mắt xảy ra khi tật khúc xạ khác nhau giữa hai mắt hay còn gọi là bất đồng khúc xạ.

Các nghiên cứu cho thấy nhược thị hai mắt thường xảy ra ở trẻ có độ cận từ 5.00D, độ viễn từ 4.00D hoặc loạn thị từ 2.00D trở lên. Nhược thị một mắt thường xảy ra khi trẻ có bất đồng viễn thị từ 1.00D đến 1.50D trở lên, hoặc độ loạn khác nhau giữa hai mắt từ 2.00D, hoặc bất đồng cận thị từ 3.00 đến 4.00D trở lên.

Trong 3 loại tật khúc xạ, cận thị có nguy cơ gây ra nhược thị thấp nhất bởi vì trẻ con nhìn gần nhiều hơn nhìn xa. Những trẻ cận thị sẽ nhìn rõ ở gần, vì vậy đường dẫn truyền thị giác của chúng vẫn có cơ hội phát triển bình thường. Trong khi đó những trẻ viễn thị và loạn thị sẽ nhìn mờ trong hầu hết các hoạt động thường ngày của chúng, điều này có thể cản trở sự hình thành đường dẫn truyền thần kinh thị giác và gây ra nhược thị.

Ngoài ra bất đồng khúc xạ cũng là một nguyên nhân thường gặp có thể gây ra nhược thị. Bất đồng khúc xạ là tật khúc xạ không đồng đều ở hai mắt và chênh lệch độ khúc xạ từ 2.00D trở lên. Điều này khiến não bộ thường chỉ nhận thông tin từ mắt nhìn rõ hơn khiến đường thần kinh thị giác của mắt còn lại không được phát triển bình thường và gây nhược thị ở mắt đó.

Ở trẻ nhược thị hai mắt do tật khúc xạ, độ khúc xạ cao hơn đáng kể ở mắt nhược thị nặng hơn so với mắt còn lại. Ở trẻ nhược thị một mắt, tật khúc xạ ở mắt nhược thị cao hơn nhiều so với mắt bình thường.

Làm thế nào để phòng tránh nhược thị?

Quan trọng nhất trong phòng tránh nhược thị là không để trẻ em nhìn mờ trong những năm đầu đời của trẻ. Trong trường hợp trẻ mắc tật khúc xạ cận thị và loạn thị, trẻ cần được chỉnh kính đúng độ để nhìn rõ. Nếu trẻ có viễn thị, tùy vào mỗi cá nhân, bác sĩ sẽ cân nhắc việc có cho trẻ đeo kính nhìn gần hay không để phòng tránh nhược thị cho trẻ.

Trẻ em không cần biết đọc chữ mới có thể kiểm tra sức khỏe mắt. Mỗi đứa trẻ ngay khi có khả năng hoặc ngay khi phát hiện bất thường nên đến ngay các cơ sở y tế uy tín để kiểm tra thị lực và tầm soát bệnh mắt.

Điều trị nhược thị được tiến hành như thế nào?

Mục đích tiên quyết trong điều trị nhược thị là cải thiện chức năng thị giác của từng mắt riêng lẻ. Mục đích tiếp theo là hoàn thiện chức năng thị giác hai mắt. Quy trình điều trị nhược thị thường được tiến hành như sau:

Tạo điều kiện cho mắt nhược thị được nhìn càng sớm càng tốt.

Ưu tiên sự cân bằng thị lực giữa 2 mắt hơn là thị lực rất tốt ở một mắt nhưng mắt còn lại rất tệ.

Trước hết phải loại trừ nguyên nhân thực thể và loại bỏ mọi trở ngại đối với thị giác như đục thủy tinh thể, các nguyên nhân gây mất sự trong suốt của các môi trường trong suốt khác như giác mạc, thủy dịch, dịch kính. Loại bỏ đục thủy tinh thể trong 2 tháng đầu đời, và xử lý sự mất thể thủy tinh phải được làm nhanh chóng.

Tiếp theo là điều trị bất đồng khúc xạ và tật khúc xạ, chủ yếu bằng cách chỉnh kính và các dụng cụ quang học. Mắt nhược thị phải được chỉnh kính tối ưu. Điều trị này nên được thực hiện trước khi tiến hành phương pháp “che mắt” vì thị lực có thể tự cải thiện khi đeo kính.

bệnh nhược thị ở trẻ em

Một nguyên tắc của điều trị nhược thị là tạo điều kiện để mắt nhược thị được nhìn

Sự cải thiện này thường xảy ra ở những bệnh nhân nhược thị một mắt do bất đồng khúc xạ. Ở những bệnh nhân có lé trong do điều tiết và nhược thị, đơn kính sẽ được kê theo đúng độ khúc xạ theo phương pháp soi bóng đồng tử liệt điều tiết.
Ở những bệnh nhân khác, đơn kính có thể được hơi lố độ cận tương đương ở hai mắt. Chỉ với việc kê kính tối ưu, hầu hết trẻ em từ 3 – 10 tuổi đạt thị lực 8/10 hoặc tốt hơn trong vòng một năm.

Bước kế tiếp là kích thích và tạo điều kiện cho mắt nhược thị được hoạt động trong khi hạn chế sử dụng mắt bình thường, cụ thể là bắt buộc sử dụng mắt nhược thị bằng phương pháp “che mắt lành”. Phương pháp điều trị này được áp dụng từ thế kỷ 18 và ngày nay vẫn được sử dụng rộng rãi bởi tính hiệu quả của nó. Gần đây Atropin dạng nhỏ có thể được sử dụng thay thế cho phương pháp che mắt kinh điển này.

Điều trị nhược thị thường kéo dài, hơn nữa nhược thị có thể sẽ tái phát vì vậy cần sự kiên trì và tuân thủ của phụ huynh cũng như trẻ nhỏ.

Võ Huỳnh Nhi

Menu