3 bệnh lý do việc lạm dụng điện thoại thông minh

Điện thoại thông minh (smartphone) có vai trò ngày càng quan trọng trong cuộc sống hiện đại của chúng ta. Chúng ta dùng chúng để liên lạc, làm việc và giải trí.

Không thể phủ nhận smartphone là một trong những phát minh hết sức tiện ích của nhân loại. Nó làm thay đổi cách cuộc sống vận hành, giúp mọi thứ trở nên dễ dàng hơn.

Chúng ta có thể gọi xe, đặt đồ ăn, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, thực hiện các giao dịch bạc tỉ,… chỉ bằng vài cú chạm và vuốt tay trên màn hình điện thoại.

Nhưng sự tiện dụng của smartphone cũng khiến con người trở nên ngày càng phụ thuộc vào nó, thậm chí lạm dụng đến mức trở thành nghiện.

Trong một thập kỷ qua, tỉ lệ sử dụng smartphone, cũng như số giờ và tần suất sử dụng đã tăng lên. Một nghiên cứu vào năm 2012 cho thấy hiện có hơn 6 tỷ người dùng smartphone trên toàn thế giới và con số này không ngừng tăng thêm.

Hơn 65% người dân ở Mỹ, đa số là giới trẻ, đã dành ít nhất 1 giờ mỗi ngày thao tác trên điện thoại của họ. Một cuộc khảo sát khác cũng cho thấy người dùng dành hơn 20 giờ mỗi tuần để nhắn tin, gởi email, dùng mạng xã hội, thể hiện sự phụ thuộc vào smartphone dể kết nối và giao tiếp với người khác.

Và “thái quá thì bất cập”. Bất cứ việc gì “quá” cũng đều không tốt. Với smartphone cũng vậy, nó đem lại nhiều vấn đề tồi tệ về sức khỏe cho những người dùng hiện nay.

Bệnh xương khớp

Là bệnh xảy ra do nguyên nhân chủ yếu là tư thế khi dùng điện thoại (hoặc các thiết bị cầm tay màn hình cảm ứng khác). Tư thế phổ biến là giữ thiết bị bằng một hoặc hai tay dưới tầm mắt, cúi nhìn xuống thiết bị và sử dụng ngón cái chạm vào màn hình.

Kiểu sử dụng này khiến người dùng ở một tư thế khó chịu như cúi cổ về phía trước trong thời gian dài. Các triệu chứng xuất hiện đầu tiên là cảm giác mỏi cổ, khổ chịu, nếu nặng hơn có thể xuất hiện những cơn đau thoáng qua nhưng ta ít khi để ý. Dần dần sẽ trở thành cơn đau mạn tính, gây nên hội chứng “cổ tin nhắn” (Text-Neck).

Một nghiên cứu của bác sĩ phẫu thuật cột sống Jason Cuellar và Todd Lanman tại Mỹ chỉ ra rằng chúng ta đang cúi đầu quá nhiều khi dùng điện thoại, với độ cong về phía trước khoảng 45 độ. Con số này còn khủng khiếp hơn, lên tới 50 – 60 độ khi dùng điện thoại lúc đang ngồi.

Ở tư thế thẳng, cổ chúng ta chịu áp lực khoảng 4 – 5kg. Nhưng chỉ cần cúi xuống 15 độ, áp lực đã lên tới 12kg. Nếu lên tới 60 độ, đó sẽ là 27kg. Điều này làm tăng nguy cơ thoái hóa cột sống cổ sau này, cụ thể là mọc một gai xương phía sau hộp sọ. Các nhà nghiên cứu tin rằng hậu quả này là do cơ thể phải tự điều chỉnh để giảm bớt áp lực.

tac hai cua dien thoai di dong
Trọng lượng đầu theo độ nghiêng của cổ.

Một hội chứng khác có thể là hậu quả của việc sử dụng điện thoại lâu ngày là “ngón tay cò súng” hay “ngón cái nhắn tin” (Texting Thumb), nguyên nhân là do viêm bao gân gấp hay viêm gân gấp ngón tay.

Giai đoạn đầu người bệnh cảm thấy đau nhẹ dưới đáy ngón tay cái, ấn vào có cảm giác đau, cử động thấy vướng, đặc biệt ngón cái rất khó gập lại. Khi cố gắng gập hoặc duỗi ra, thường nghe một tiếng ‘hực” nhẹ. Những cơn đau có xu hướng nặng vào buổi sáng và nhẹ dần trong ngày.

Bệnh về mắt

Bệnh mắt chéo cấp (acute esotropia): từ lâu được xem là bệnh mắt hiếm gặp ở thanh thiếu niên, nhưng gần đây đã phổ biến đáng lo ngại. Các bác sĩ nhãn khoa cho rằng nguyên nhân là do nhìn vào điện thoại quá nhiều. Đây là tình trạng một trong hai đồng tử mắt hướng vào trong gây hiện tượng thị lực kép, làm hai mắt của người bệnh cùng nhìn xiên về phía mũi.

Hậu quả là khi nhìn bằng hai mắt thì họ sẽ nhìn một thành hai, gọi là thị lực kép, trong khi nếu nhìn bằng một mắt thì vẫn bình thường. Trước đây, bệnh được cho là có nguyên nhân từ các bất thường trong não hoặc bị stress, nhưng hiện nay do các yếu tố liên quan giữa việc sử dụng điện thoại và bệnh này khá rõ nên giới bác sĩ nhãn khoa phải lên tiếng cảnh báo, mặc dù đến nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học.

Vấn đề là với những trẻ nhỏ xem màn hình điện thoại kéo dài sẽ không nhận thức được những bất thường như vậy, do đó bệnh không được phát hiện sớm. Lâu dần bệnh có thể ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển thị lực hai mắt.

Ngoài ra, khi nhìn vào màn hình điện thoại hoặc máy tính bảng quá nhiều có thể xảy ra các triệu chứng mỏi mắt, mờ mắt và đôi khi cảm thấy chớp sáng, đòi hỏi phải chớp mắt nhiều lần, còn gọi là “hội chứng mắt máy tính”. Về lâu dài, mắt phải tập trung điều tiết nhiều sẽ làm tăng độ cận do màn hình trên điện thoại hoặc máy tính bảng có độ rung khiến nhãn cầu phải đưa qua lại nhiều lần.

Một tình trạng bệnh lý về mắt hay gặp ở trẻ em là hội chứng TIC, biểu hiện là trẻ có những động tác nhanh, lặp đi lặp lại liên tục và không chủ ý như giật cơ mắt, cơ vai,… hoặc trẻ sẽ tự phát ra những âm thanh nhanh, vô nghĩa giống như tiếng chó sủa.

Để chẩn đoán hội chứng TIC, trước đó phải loại trừ các bệnh lý như viêm kết mạc, viêm xoang,… Hội chứng TIC có biểu hiện nhiều nhất ở cơ mắt. Trẻ máy mắt liên tục, chỉ khi ngủ mới hết, lâu dần sẽ ảnh hưởng đến tầm nhìn do cơ mắt bị mỏi.

Hạn chế khả năng giao tiếp, tương tác

tác hại của điện thoại thông minh
Smartphone có thể làm mất sự gắn kết và giao tiếp.

Các chuyên gia tâm lý cho rằng khi xem các thiết bị công nghệ kéo dài thường xuyên, trẻ em sẽ chỉ nhận được các thông tin một chiều, không có sự phản hồi, trao đổi. Đồng thời, sự giao tiếp trực tiếp của trẻ sẽ bị hạn chế, từ đó trẻ sẽ không biết cách sử dụng từ ngữ sao cho phù hợp để ứng xử với các mối quan hệ xung quanh, không có khả năng phân tích, trao đổi một vấn đề nào đó trong cuộc sống thực tế.

Về lâu dài, trẻ sẽ không biết bộc lộ cảm xúc với mọi người xung quanh, kể cả những người trong gia đình. Các bậc cha mẹ nên hạn chế sử dụng smartphone trước mặt con, theo nguyên lý gương soi, khi trẻ thấy cha mẹ làm gì thì trẻ sẽ làm theo.

BS. Phan Minh Trí

Scroll to Top