Bệnh đục thủy tinh thể ở người già và các loại thủy tinh thể nhân tạo

Đục thủy tinh thể hay còn có các tên gọi khác như cườm khô, cườm đá, cườm hạt, cataract,… được biết đến là một trong những nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu trên thế giới, bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào nhưng nhiều nhất ở người trung niên và lớn tuổi.

Đục thủy tinh thể - Bệnh không thể tránh khỏi ở người già

Qua cuộc điều tra quốc gia các bệnh mù có thể phòng tránh do Cục Quản lý khám chữa bệnh thuộc Bộ Y tế tiến hành, hiện nay nguyên nhân gây mù chính ở Việt Nam là đục thủy tinh thể, gần 330.000 người mù trong đó 74% mù hai mắt và khoảng 2 triệu người trên 50 tuổi có thị lực kém. Đục thủy tinh thể là một quá trình lão hóa tự nhiên không thể tránh khỏi ở người lớn tuổi. Theo ước tính, tỷ lệ đục thủy tinh thể ở tuổi 55 – 64 là 4,5%, tỷ lệ này tăng lên 18% ở độ tuổi 65 – 74 tuổi, 45,9% ở tuổi từ 75 – 84 và gần như đến 100% sau tuổi 90.

Đục thủy tinh thể gây ra giảm thị lực không thể cải thiện với kính, kính áp tròng hay phẫu thuật khúc xạ. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh trong nhiều mặt từ công việc, sở thích như sử dụng máy tính, lái xe, chơi thể thao,… cho tới sinh hoạt thường nhật.

Điều trị đục thủy tinh thể

May mắn là đục thủy tinh thể có thể được điều trị hiệu quả nếu phát hiện kịp thời. Hiện nay, phương pháp hiệu quả nhất trong điều trị đục thủy tinh thể chính là phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo (hay còn gọi là phẫu thuật Phaco). Phẫu thuật này thường được thực hiện ngoại trú tại bệnh viện, bệnh nhân thường có thể xuất viện trong ngày và trở lại sinh hoạt bình thường sau 1 tháng.

Bệnh đục thủy tinh thể ở người già

Phẫu thuật Phaco

Từ tuổi 40, thể thủy tinh bắt đầu giảm dần sức đàn hồi gây ra lão thị, làm giảm khả năng nhìn gần gây khó khăn trong việc đọc sách báo, may vá, làm việc trên điện thoại, máy tính,… Một người không có tật khúc xạ (cận, viễn, loạn), sau tuổi 40 vẫn phải đeo một cặp kính lão để nhìn gần, còn những người đã có tật khúc xạ và đeo kính từ trước, ngoài kính đang đeo, đa số cần làm thêm một cặp kính lão để nhìn gần.

Khi bệnh nhân đục thủy tinh thể bị giảm thị lực và được chỉ định mổ Phaco, một kính nội nhãn sẽ được tính toán riêng biệt cho người đó nhằm điều chỉnh tối đa tật khúc xạ mà họ đang có và thậm chí một số kính nội nhãn còn có khả năng thay thế cho cả kính lão giúp bệnh nhân có thể nhìn rõ cả xa và gần mà không cần đeo kính.

Kính nội nhãn (Intraocular lens – IOL) vừa nhắc đến còn gọi là thủy tinh thể nhân tạo là một thấu kính rất nhỏ, được chế tạo phù hợp với mắt người, nhằm thay thế cho thủy tinh thể tự nhiên đã bị đục.

Trong phẫu thuật Phaco, thủy tinh thể tự nhiên được tán nhuyễn và hút ra ngoài, sau đó kính nội nhãn được đưa vào bên trong mắt ngay vị trí của thể thủy tinh thật (một số trường hợp đặc biệt có thể đặt ở vị trí khác). Sau phẫu thuật, thị lực thường được cải thiện và bệnh nhân có thể giảm phụ thuộc vào kính mắt.

Các loại thủy tinh thể nhân tạo

Có nhiều loại thủy tinh thể nhân tạo dùng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể: kính đơn tiêu, kính đa tiêu và kính nội nhãn điều tiết (hay kính tăng độ sâu trường).

Thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu cho phép bệnh nhân chỉ nhìn xa rõ hoặc gần rõ, người bệnh cần sử dụng thêm kính để hỗ trợ khoảng nhìn không được ưu tiên. Loại kính này đảm bảo được nhu cầu cơ bản là cải thiện thị lực cho bệnh nhân. Tuy nhiên, chúng chỉ cho thị lực tốt ở một khoảng cách nhất định, thường là nhìn xa. Do vậy, bệnh nhân sẽ gặp khó khăn cho các hoạt động ở các khoảng cách nhìn trung gian hay nhìn gần như xem ti vi, sử dụng máy tính, đọc sách, sử dụng điện thoại và phải cần phải sử dụng thêm kính lão. Ngược lại, nếu kính nội nhãn được tính toán cho việc nhìn gần thì bệnh nhân cần đeo thêm một kính để nhìn xa.

Thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu có thể giúp người bệnh có tầm nhìn tương đối rõ ràng ở nhiều cự ly: gần (30 – 50cm), trung gian (50 – 100cm), xa (trên 1m) mà không cần dùng kính hoặc ít khi cần đến kính. Mỗi loại kính đa tiêu có những ưu nhược điểm riêng. Kính nội nhãn đa tiêu là một bước đột phá giúp giải quyết những nhược điểm của kính đơn tiêu. Kính đa tiêu thường có từ 2 – 3 tiêu điểm, do đó, độ sắc nét chỉ duy trì ở 2 – 3 khoảng cách cố định, còn ở những khoảng cách khác vẫn có độ nhòe nhất định. Hơn nữa, do có nhiều tiêu điểm trong cùng một kính, kính đa tiêu đôi khi có thể gây ra các vấn đề về rối loạn thị giác như hiện tượng quầng, chói, lóa, giảm thị lực nhiều khi trời tối, khó sử dụng máy tính hay lái xe, nhìn màu không sắc nét.

thủy tinh thể nhân tạo

Quy trình đặt thể thủy tinh nhân tạo vào mắt

Một số kính nội nhãn còn được tích hợp công nghệ chống ánh sáng xanh giúp bảo vệ võng mạc, giảm quang sai.

Thủy tinh thể nhân tạo INFO và LUCIDIS được làm từ chất liệu Acrylic ưa nước có khả năng ưu việt là tăng độ sâu trường ảnh, tạo ra trường nhìn liên tục: xa, trung gian, gần. Mặc dù bệnh nhân đôi khi vẫn cần kính lão để đọc chữ in nhỏ, INFO và LUCIDIS là loại kính nội nhãn duy nhất có khả năng điều tiết gần giống nhất với thủy tinh thể tự nhiên.

Thủy tinh thể nhân tạo điều trị loạn thị cho phép điều chỉnh các loạn thị giác mạc đi kèm với đục thủy tinh thể. Trong những trường hợp này, nếu chỉ đặt thủy tinh thể nhân tạo thông thường, sau mổ mắt vẫn bị nhìn mờ hoặc nhìn hình bị méo vì những loại thủy tinh thể này không thể chỉnh loạn thị trên giác mạc. Do vậy sau mổ bệnh nhân vẫn phải đeo thêm kính điều chỉnh loạn thị hoặc phải thực hiện thêm phẫu thuật khác hoặc chấp nhận sự nhòe và méo ảnh. Bệnh nhân với độ loạn thị cao nên chọn kính nội nhãn loạn thị để giảm bớt sự phụ thuộc vào kính mắt sau khi mổ. Tuy nhiên, giống với kính nội nhãn đơn tiêu, bệnh nhân thường vẫn phải đeo kính nhìn gần.

Để biết mình phù hợp với loại thủy tinh thể nhân tạo nào, bệnh nhân cần đến các bệnh viện mắt chuyên khoa để được khám và tư vấn chi tiết.

CNKXNK. Võ Huỳnh Nhi

Menu