Bệnh đau nửa đầu uống thuốc gì?

Một vài điểm cần biết về bệnh đau nửa đầu

Đau nửa đầu (migraine) được chia làm 2 nhóm:

– Nhóm không có các rối loạn chức năng của vỏ não hoặc dưới vỏ não, còn gọi là nhóm migraine chung (common migraine) hay migraine không có aura. Nhóm này thường có dấu hiệu báo trước khi có cơn như mệt mỏi, cáu gắt nhưng cũng chỉ gặp ở 20% người bệnh. Thoạt đầu đau một bên ở thái dương hay trán thái dương, sau đó lan ra toàn đầu và kết thúc ở phía đối diện. Cơn đau giật theo nhịp đập ở mạch máu thái dương; khi làm việc, động mạch thái dương đập nhanh và mạnh hơn thì cơn đau cũng giật giật mạnh theo.

Người bệnh sợ tiếng động buộc phải nằm một chỗ yên tĩnh. Cơn đau còn đi kèm với cảm giác buồn nôn, nặng nề khó chịu, không ăn được, người gầy. Trong khi đang cơn đau, người bệnh có sắc mặt xanh nhợt, toàn thân lạnh, mạch nhanh (một số có mạch chậm). Cơn đau thường xảy ra vào ban đêm hay lúc mới ngủ dậy (ít khi xảy ra ban ngày), thường tăng đến mức tối đa sau vài giờ; sau một vài giờ hay vài ngày (72 giờ) thường tự chấm dứt (vào ban đêm) sáng ra chỉ cảm thấy nặng đầu, âm ỉ.

đau nửa đầu uống thuốc gì

Đau nửa đầu là bệnh dễ chẩn đoán nhưng cũng dễ tái phát

– Nhóm có các rối loạn chức năng của vỏ não hoặc dưới vỏ não, còn gọi là nhóm cổ điển (clasic migraine) hay nhóm migraine có aura. Rối loạn chức năng ở vỏ não hay ở dưới vỏ não thường thể hiện ở nhiều mặt như rối loạn thị giác, rối loạn cảm giác, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, các biểu hiện này không đầy đủ và xảy ra rất nhanh, người bệnh không thể ghi nhớ được. Thường người bệnh chỉ thấy hoa mắt, giảm thị lực, nhức mắt… rồi cơn đau nhanh chóng ập đến.

Có nhiều giả thuyết về bệnh sinh nhưng nhìn chung đều cho rằng do rối loạn chức năng co mạch trong não, sau đó có sự giãn mạch ngoài não dưới tác động chất trung gian hóa học serotonin nên gây ra cơn đau nửa đầu. Các thuốc phòng và trị đau nửa đầu phần lớn xuất phát từ thuyết bệnh sinh này.

Các thuốc dùng trong đau nửa đầu

Thuốc đau nửa đầu thế hệ cũ:

+ Loại chữa triệu chứng là các kháng viêm không steroid cũ, dùng phổ biến nhất là aspirin, paracetamol, naproxen. Những thuốc này áp dụng cho người có cơn đau nửa đầu thưa. Các kháng viêm không steroid cũ có tác dụng phụ là gây viêm loét dạ dày – ruột (do ức chế COX2 giảm tiết ra các chất bảo vệ các tổ chức này như các chất keo, chất kiềm). Nhưng do dùng ít đợt, mỗi đợt lại chỉ trong thời gian ngắn, nên với người bình thường tác dụng phụ này không mấy khi xảy ra. Riêng người có tiền sử hay đang viêm dạ dày – ruột thì không nên dùng các kháng viêm không steroid thế hệ cũ mà chuyển sang dùng thế hệ mới vốn rất ít khi có tác dụng phụ này.

+ Loại ngăn xảy ra cơn đau: Loại này có ergotamin và dihydroergotamin. Thuốc này tác động vào quá trình xảy ra bệnh lý đau nhưng không phải là thuốc phòng bệnh. Khi mới có dấu hiệu ban đầu (hoa mắt, giảm lực, nhức mắt) thì dùng ngay các thuốc này để tránh xảy ra cơn đau. Nếu dùng với mục đích phòng bệnh kéo dài thuốc sẽ gây ra co mạch dẫn đến hoại thư. Không được dùng thuốc này quá 2 đợt trong một tuần. Khoảng cách giữa các đợt dùng ít nhất là 5 ngày. Thường dùng viên đặt dưới lưỡi (1 – 2mg) và chỉ dùng tiếp theo một hai lần nữa cách nhau ít nhất 30 phút (sau lần dùng trước đó đã tan hết). Chỉ dùng cho trẻ em trên 6 tuổi khi không có thuốc thay thế.
Không dùng ergotamin cho người bị bệnh cường giáp (vì làm nặng thêm các triệu chứng tim), cho người có thai (vì gây sẩy thai), cho người nuôi con bú (vì gây hại cho trẻ). Không ergotamin cùng lúc với propranolol, erythromycin, tetraoleandomycin (vì gây tương tác co mạch nặng giống như ngộ độc nấm cựa gà). Kèm theo dùng ergotamin cần thuốc chống nôn metoclopamid.

thuoc tri dau nua dau

Có thể phối hợp nhiều hoạt chất trong chế phẩm thuốc điều trị đau nửa đầu

+ Loại phòng ngừa xảy ra cơn đau: Loại này có flumarizin, pizotifen. Thuốc này có tác động trực tiếp đến các yếu tố hình thành cơn đau: Flumarizin ngăn sự tích tụ ion calci trong tế bào thần kinh; pizotifen chống lại sự tăng cường chất trung gian hóa học. Chúng có thể gây ra một số tác dụng phụ: flumarizin thỉnh thoảng có thể gây buồn ngủ, mệt mỏi nhưng chỉ thoáng qua, hiếm khi làm cho sự mệt mỏi tiến triển nặng hơn hay làm tăng sự trì trệ. Cũng có khi flumarizin gây triệu chứng Parkinson phải ngừng thuốc, sau đó cho dùng trở lại với liều thấp hơn. Trường hợp dùng kéo dài trên 3 tuần hay liều cao (20 – 40mg/ngày) flumarizin có thể gây ra các rối loạn thần kinh tương tự như các thuốc an thần kinh gây ra (bao gồm cả triệu chứng Parkinson).

Thuốc đau nửa đầu thế hệ mới: Bình thường các kênh ion trong các nhân aminergic ở cuống não có chức năng điều hòa các luồng thần kinh vào não, tác động lên mạch máu não. Khi chức năng các kênh ion bị rối loạn thì tác động của các luồng thần kinh mạch máu não cũng bị rối loạn theo dẫn đến cơn đau nửa đầu. Theo cách lý luận bệnh sinh này người ta đưa ra một nhóm thuốc mới có tính chọn lọc trên trung gian hóa học serotonin gọi là nhóm triptan. Triptan làm co thắt mạch máu ở não, ức chế thần kinh ngoại vi, ức chế dẫn truyền qua neuron thứ hai, theo cơ chế này mà kiểm soát được các cơn đau nửa đầu.

Nhóm triptan có nhiều loại như sumatriptan, rizatriptan, naratriptan, zolmitriptan, almotriptan, eletriptan. Với một hoạt chất cụ thể như sumatriptan, nghiên cứu trên 24.000 người dùng cho thấy: ở liều 100mg/ngày có 59% người dùng chuyển từ đau nặng sang đau nhẹ hoặc không đau trong vòng 2 giờ; có 20% người dùng không còn đau trong vòng 2 giờ; có 6% người dùng bị tác dụng phụ thần kinh trung ương, có 1,9% người dùng bị tác dụng phụ tim mạch.

Các triptan khác phần lớn cho kết quả khả quan hơn, khi được dùng với liều thấp hơn (eletriptan 40mg/ngày; zolmitriptan 25mg/ngày, rizatriptan 5mg/ngày) vẫn cho kết quả như sumatriptan. Tất cả các triptan đều có tác dụng phụ trên tim mạch với các biểu hiện và mức độ khác nhau. Thí dụ như rizatriptan có các chống chỉ định với người mắc các bệnh: thiếu máu cơ tim cục bộ, có tiền sử nhồi máu cơ tim, co thắt động mạch vành, huyết áp cao không kiểm soát được, đau nửa sọ ở người liệt nửa người.

Không dùng rizatriptan cho người mới dùng thuốc chủ vận 5HT1, chế phẩm nấm cựa gà, đang hay ngừng dùng thuốc trầm cảm IMAO chưa đủ 14 ngày. Theo đó muốn dùng triptan hoặc khi muốn dùng một đợt triptan tiếp đều phải khám xem có bị bệnh tim mạch không? Người trên 40 tuổi, nữ mãn kinh, béo phì, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, nghiện thuốc lá rất có thể bị bệnh tim mạch nên phải khám trước khi dùng triptan.

DS. Bùi Văn Uy

Menu