Ảnh hưởng bất lợi của thuốc trị nấm khi mang thai

Thuốc trị nấm đa phần dùng bôi lên da nhưng cũng có loại phải uống mới có hiệu quả. Đa số chúng có ảnh hưởng không có lợi cho thai. Dưới đây giới thiệu một số thuốc và cách dùng cụ thể nhằm tránh các tác hại đó.

Thuốc và cách dùng tương đối an toàn với thai

Amphotericin B dùng tiêm tĩnh mạch, tiêm tủy sống đều không gây dị dạng cho thai. Tuy nhiên nó có thể gây thiếu máu, hạ kali máu, suy thận cho cả mẹ và thai. Khi dùng cần theo dõi chặt chẽ và xử lý kịp thời. Riêng trường hợp nấm cư trú tại một chỗ (nấm âm đạo, nấm phổi, nấm tiêu hóa) nên chọn một thuốc ít độc hơn (ví dụ dùng viên đặt clotrimazol miconazol khi trị nấm âm đạo).

Hầu hết các thuốc dùng trị nấm tại chỗ đều không độc cho thai nhưng cần chú ý không dùng liều quá cao (dùng loại có nồng độ máu cao, dùng nhiều lần trong ngày, dùng kéo dài), tránh để thuốc tiếp xúc với nơi nhạy cảm (như vùng niêm mạc miệng lưỡi hầu vùng có bị tổn thương), đặc biệt không để thuốc tiếp xúc dài ngày với nơi nhạy cảm này.

thuốc trị nấm khi mang thai

Hầu hết các thuốc kháng nấm tác dụng tại chỗ đều không gây hại cho thai nhi.

Thuốc và cách dùng thường có ảnh hưởng không lợi với thai

Griseofulvin: Griseofulvin phá vỡ cấu trúc trong thì gián phân nên làm ngừng pha giữa sự phân bào hoặc tạo ra DNA khiếm khuyết không có khả năng sao chép làm cho nấm không phát triển được.

Mặt khác griseofulvin đọng lại ở các tế bào tiền thân keratin, tạo ra môi trường bất lợi cho nấm khó thâm nhập. Liệu trình điều trị thường kết hợp uống và bôi kéo dài (ví dụ với nấm móng có thể dùng 6 tháng tới 1 năm).

Griseofulvin có thể gây sẩy thai, quái thai. Khuyến cáo không dùng cho người dự định có thai hoặc đang mang thai.

Metronidazol: Thuốc dùng phổ biến trong các bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dạng đặt hay uống hoặc có khi phối hợp cả hai (ví dụ trong viêm âm đạo không điển hình hay nhiễm trùng roi).

Metronidazol đi qua hàng rào rau thai rất nhanh tạo ra nồng độ thuốc ở cuống rau và huyết tương xấp xỉ nhau. Thai phụ có người dùng metronidazol không gặp tai biến nhưng cũng có báo cáo cho biết có người dùng metronidazol trong 3 tháng đầu thai kỳ có nguy cơ gây quái thai.

Kinh nghiệm lâm sàng về ảnh hưởng của metronidazol lên thai cho đến nay vẫn chưa đầy đủ. Cảnh báo có thể dùng metronidazol cho người có thai nhưng phải theo dõi cẩn thận, nên tránh dùng trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Nystatin: Nystatin thuộc nhóm chống nấm amphotericin (đã nói trên). Có tài liệu cho rằng thuốc này không thấm qua máu nên không gây độc cho thai. Nhưng trong thực tế có những dạng thuốc nystatin thấm qua đường tĩnh mạch và có ảnh hưởng không lợi cho thai (như dạng thuốc đạn). Khuyến cáo người có thai nên dùng thuốc này ở dạng không thấm qua máu như trong điều trị nấm Candida ở miệng, thực quản, dạ dày, ruột, lưỡi, không dùng dạng nystatin thấm qua máu.

Fluconazol và itraconazol: Các thuốc này ức chế enzym C14dimetylase dẫn đến ức chế tổng hợp ergosterol ở thành tế bào, phá hủy màng tế bào nên có phổ kháng nấm kháng vi khuẩn rất rộng, rất mạnh. Khi uống, thuốc phân bổ rất nhanh vào cơ quan, tổ chức, đồng thời đi vào lớp thượng bì móng và tích lại rất lâu ở đó, tạo ra nồng độ thuốc ở móng cao hơn ở máu. Vì thế khi dùng không những trị nấm nội tạng mà dùng trị nấm bên ngoài vẫn dùng dạng uống (ví dụ khi viêm âm đạo do nấm Candida thì dùng thuốc tại chỗ clotrimazol) đồng thời nếu nặng phải dùng phối hợp với fluconazol uống (với liều cao dùng một ngày hay với liều thấp dùng nhiều ngày).

Trường hợp viêm âm đạo dùng với liều như trên chưa thấy fluconazol và itraconazol gây hại thai, nhưng nếu dùng liều cao 300 – 400mg/ngày kéo dài 3 tháng trong các bệnh khác thì có thấy gây dị dạng thai (ví dụ có thấy các thuốc này gây dị dạng thai khi dùng trị nấm Cocidiodes imnistrong trong 3 tháng với liều 400 – 800mg/ngày).

Khuyến cáo người có thai không nên dùng fluconazol và itraconazol trị nấm với liều cao kéo dài trong 3 tháng đầu thai kỳ.

DS. Bùi Văn Uy

Có thể bạn quan tâm:

Menu